مؤلفه‌های متقابل آزادی: مطالعه‌ای تطبیقی- فلسفی در قانون اساسی جمهوری فرانسه و جمهوری اسلامی ایران

نویسندگان

1 گروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، پردیس شهید چمران، تهران.

doi
10.82587/pi.2026.1236176
چکیده

آزادی یکی از بنیادی‌ترین مفاهیم در حقوق اساسی و نظریه‌های سیاسی است که برداشت‌های متفاوتی از آن در نظام‌های حقوقی گوناگون وجود دارد. این مقاله با رویکردی تطبیقی، به بررسی مفهوم آزادی در قانون اساسی جمهوری فرانسه و جمهوری اسلامی ایران می‌پردازد. پرسش‌های اصلی تحقیق عبارت‌اند از: آزادی در این دو نظام بر چه مبانی نظری و فلسفی استوار است؟ چه انواع و محدودیت‌هایی برای آزادی در قوانین اساسی آن‌ها تعریف شده است؟ و چگونه این تفاوت‌ها بر حقوق شهروندی تأثیر می‌گذارند؟ روش تحقیق کیفی و تفسیری و مبتنی بر تحلیل متون حقوقی، اسناد رسمی و منابع نظری است. نتایج نشان می‌دهد که در فرانسه، آزادی بر پایه لیبرالیسم و فردگرایی تعریف می‌شود، در حالی‌که در ایران، آزادی در چارچوب شریعت اسلامی و ملاحظات ارزشی تفسیر می‌گردد. در نتیجه علی‌رغم شباهت‌های صوری در برخی اصول، تفاوت‌های بنیادینی در مبانی نظری و عملی در اجرای مفهوم آزادی در این دو نظام مشاهده می‌شود. این پژوهش تلاش دارد تا با بررسی دقیق و تطبیقی، درک عمیق‌تری از چگونگی مفهوم‌پردازی آزادی در این دو نظام حقوقی ارائه دهد.