مروری بر بیتی بحث‌انگیز از حافظ «به خاک پای تو سوگند و نور دیدة حافظ»

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، آمل، ایران

doi
چکیده

یکی از بیت‌های بحث‌انگیز شعر حافظ بیت به خاک پای تو سوگند و نور دیدۀ حافظ/ که بی رخ تو فروغ از چراغ دیده ندیدم است. دربارة این بیت از دیوان حافظ که در چاپ مصحَّح زنده‌یاد علّامه محمد قزوینی این گونه درج شده است، اختلاف نظرهایی در خصوص اینکه به خاک پای تو سوگند و نور دیدة حافظ قسم به یک چیز است یا سوگند به دو چیز، وجود دارد. در این مقاله اظهارنظرهای جمعی از صاحب‌نظران با ذکر شواهدی از شعر شاعران جهت بررسی دقیق و واکاوی، ارائه شده است تا به این مسأله پاسخ داده شود. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی است که با استناد به منابع علمی و شواهد شعری از بزرگان ادب فارسی و به شیوۀ کتابخانه‌ای انجام شده است. نتیجة پژوهش بیانگر این است که واو عطف مورد قسم برخلاف نظر شارحان یک چیز است و نور دیده به معنای روشنایی چشم است نه عزیز و محبوب.