رسالت اگزیستانسیالیستی موسیقی در جنگ: تحلیلی بر اساس آرای سارتر و دوبووار و علاج اثر محسن چاوشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه فلسفه، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.82587/pi.2026.1240858
چکیده

از دیدگاه اگزیستانسیالیستی، مهم است که انسان در موقعیت‌های مختلف، ازجمله در جنگ، بی‌تفاوت نباشد و دست به انتخاب بزند. از آنجا که جنگ، افراد را با پرسشگری و مسئولیت‌های متعدد مواجه می‌کند، هنری نیاز است که با بازتاب وضع موجود و بیان رنج انسانی، شرایط انتخاب، همدلی، عمل و مقاومت را تقویت کند. در این بین، موسیقی به‌عنوان یک زبان مشترک و نافذ می‌تواند در جهت تحقق رسالت اگزیستانسیالیستیِ هنر قدم بردارد. در تحلیل این نکته از تجربۀ زیستۀ اخیر در انتشار قطعۀ «علاج» در جریان جنگ ایران و اسرائیل بهره گرفته شده است، چراکه هم در ساختار موسیقایی و هم در متن شعری آن محورهای اگزیستانسیالیستیِ مرتبط با جنگ مثل رنج، تنهائی، مرگ، امید، آینده و دیگری بازگو و اجرا می‌شوند. به‌طور کلی، موسیقی اگزیستانسیالیستی با بیان‌گریِ وضعیت انسانی و چشم‌انداز پیش‌رو می‌تواند در جهت آشکارکنندگیِ هستی و آزادی به‌مثابۀ یک «رخداد» عمل ‌کند. ارزش موسیقاییِ این نوع بیانگری در تأمل معناساز و تفکر دربارۀ هستی و حقیقتِ موضوع آن است. از آنجا که در اگزیستانسیالیسم سارتر و دوبووار نیز هرکنش انسان باید از منظر معنی‌بخشی به هستیِ او و آزادی تفسیر شود تا ویژگی رخداد بیابد، رویکرد اگزیستانسیالیستی آن‌ها برای بیان رسالت اگزیستانسیالیستیِ موسیقی انتخاب شد. داده‌های این پژوهش کیفی از طریق مطالعۀ کتابخانه‌ای و جست‌وجوی اینترنتیِ کتاب-ها، مقالات و گزارش‌های معتبر گرد آمده سپس توصیف و تحلیل شده‌ اند. هدف کلی این مقاله بیان ویژگی موسیقی اگزیستانسیالیستی است که در زمان جنگ با تجربۀ زیستۀ مشترک مخاطبان می‌تواند به‌عنوان یک کنش اجتماعی و رخداد، ظاهر شود.