نقش ارتباطات غیرکلامی در غزليات فارسي شهريار

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایران.

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایران

3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایران

doi
10.71594/lyriclit.2024.979903
چکیده

غایت مطلوب هر گفتمانی و از جمله گفتمان‌های ادبی، آن است که علاوه بر انتقال پیام و رسانگی، بر ذهن و احساس مخاطب هم اثرگذار باشد. اصلي‌ترين خاصيت غزل شهريار همچون «آن» مصطلح حافظ، قابل درك، اما غيرقابل توصيف، جانداری و لطافت مثال‌زدنی و اثرگذاري پرشور و احساسي آن بر روح و جان مخاطب است. شهريار، عنان اختيار کنش‌های عاطفی و احساسات مخاطب را به‌راحتي در دست مي‌گيرد و او را همراه با خود، از هزار توي تجربيات ‌زيستۀ آدمي و در مراحل مختلف عمر مي‌گذراند. تحقيقات بسياري براي جست‌وجوي منشأ اين اثرگذاري در شعر شهريار انجام گرفته است كه آن را از یک‌سو در غناي حسي و گنجایی عاطفی-ادراکی «من» و شخصیت شهريار یعنی تحقیقات مؤلف‌محور و از سوی دیگر در توانايي‌هاي خلاقانۀ زباني و هنري او یعنی تحقیقات متن‌محور می‌جوید. مسالۀ اصلی تحقیق حاضر، بررسی کیفیت اثرگذاری غزل‌های فارسی شهریار از راهگذار علم ارتباطات و بررسی فرایند ارتباطات غیرکلامی بوده است. این تحقیق به روش‌ تحلیلی - توصیفی انجام شد و در آن این نتایج به‌دست آمد : شهریار به زیبایی، معانی موجود ولی ناپیدای زبان و فرهنگ را به هم پیوند داده و ضمن برقراری خویشاوندی بین زبان‌شناسی و فرهنگ، نیاز متقابل آن‌ها به یکدیگر را نشان می‌دهد. نکتة دیگری که از این اندیشة ژرف شهریار به لحاظ فرهنگی، اجتماعی و ارتباطی فهمیده می‌شود، توجه به نشانگر بودن حالت‌های بدنی است. نشانگر بودن به این معنا که عضو خاص مورد نظر، شکلی را به خود می‌گیرد که تابع فضا و مکان است.