جستاری در خاستگاههای نوآوری تصویری غزل محمد سعید میرزایی
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران
2 دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران.
3 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران
doi
10.71594/lyriclit.2024.1184801چکیده
تصویر به همراه موسیقی، زبان و عاطفه و احساس از اصلیترین عناصر تشکیلدهندۀ شعر است. شعر، بدون تصویر قابل تصور نیست. شاعران ایرانی در ادوار گذشته پیرو برخی از سنتها و قراردادهای نانوشته بودند که یکی از این سنتها، تکرار تصاویر بود؛ غالب تصاویر شعری یک شاعر نه حاصل نگاه او و خلاقیتش، بلکه حاصل تقلید بود. غزل سنتی سرشار از تصاویر تکراری است، اما غزل معاصر با الهام از نوآوریهای نیما و دیگر شاعران معاصر نوگرایی، بر تجربیات شخصی در تصویرسازی تأکید کردند و بر این اساس شاهد تحولی آشکار در تصویرآفرینی شاعرانه در غزل هستیم. در پژوهش حاضر که به روش توصیفی-تحلیلی صورت گرفته، اشعار محمدسعید میرزایی -از غزلسرایان معاصر- انتخاب شده است؛ بدین دلیل که وی به شیوههای مختلف تجربههایی در نوگرایی تصویری داشته است. نتایج این پژوهش نشان میدهد که میرزایی از منابع و خاستگاههای مختلفی چون عناصر نوظهور، تکنولوژی و صنایع مدرن، زندگی شهری و اجزای آن، طبیعت و مانند آن در نوگرایی تصویری بهره گرفته است. تجارب فردی او و تأکید بر آن از مهمترین علل نوگرایی تصویری این شاعر است. نگاه او به طبیعت نیز نگاهی بدیع و از زوایۀ دید شخصی اوست. همچنین، وی در خلق زیباییشناسی نو از معشوق متفاوت عمل میکند و تصاویری نو در این زمینه با دید فردی و تجارب شخصی میآفریند، به طوری که پیرو نگاه کلیشهای گذشتگان نمانده است.