جستاری در خاستگاه‎های نوآوری تصویری غزل محمد سعید میرزایی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران.

3 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران

doi
10.71594/lyriclit.2024.1184801
چکیده

تصویر به همراه موسیقی، زبان و عاطفه و احساس از اصلی‎ترین عناصر تشکیل‌دهندۀ شعر است. شعر، بدون تصویر قابل تصور نیست. شاعران ایرانی در ادوار گذشته پیرو برخی از سنت‌ها و قراردادهای نانوشته بودند که یکی از این سنت‌ها، تکرار تصاویر بود؛ غالب تصاویر شعری یک شاعر نه حاصل نگاه او و خلاقیتش، بلکه حاصل تقلید بود. غزل سنتی سرشار از تصاویر تکراری است، اما غزل معاصر با الهام از نوآوری‌های نیما و دیگر شاعران معاصر نوگرایی، بر تجربیات شخصی در تصویرسازی تأکید کردند و بر این اساس شاهد تحولی آشکار در تصویرآفرینی شاعرانه در غزل هستیم. در پژوهش حاضر که به روش توصیفی-تحلیلی صورت گرفته، اشعار محمدسعید میرزایی -از غزل‎سرایان معاصر- انتخاب شده است؛ بدین دلیل که وی به شیوه‌های مختلف تجربه‌هایی در نوگرایی تصویری داشته است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که میرزایی از منابع و خاستگاه‌های مختلفی چون عناصر نوظهور، تکنولوژی‎ و صنایع مدرن، زندگی شهری و اجزای آن، طبیعت و مانند آن در نوگرایی تصویری بهره گرفته است. تجارب فردی او و تأکید بر آن از مهم‌ترین علل نوگرایی تصویری این شاعر است‎. نگاه او به طبیعت نیز نگاهی بدیع و از زوایۀ دید شخصی اوست. همچنین، وی در خلق زیبایی‎شناسی نو از معشوق متفاوت عمل می‌کند و تصاویری نو در این زمینه با دید فردی و تجارب شخصی می‌آفریند، به طوری که پیرو نگاه کلیشه‎ای گذشتگان نمانده است.