روزگار از دیدگاه متنبّی و فردوسی

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران

doi
10.71594/lyriclit.2025.1216952
چکیده

ادب پارسی و ادب عربی از دیرباز در تعاملی بسیار محکم و نزدیک با یکدیگر بوده‌اند. تأثیر متقابل این دو ادب و فرهنگ در میان هیچ ادب و فرهنگی با این شدت و حجم دیده نمی‌شود. همین امر به غنا و پختگی هر دو انجامیده است و زمینۀ گسترده و مساعدی برای بررسی‌های تطبیقی بین دو زبان فراهم شده است. بر اساس قوانین ادبیات تطبیقی که یافتن ویژگی مشترک آشکار و پنهان بین دو زبان و پدیدۀ تأثیر و تأثر است، در این نوشتار دو بیت از اشعار متنبّی با دربرداشتن نگرش شاعر نسبت به روزگار و جهان، با ابیاتی چند از شاعر بزرگ ایران زمین، ابوالقاسم فردوسی با همین مضمون مورد مقایسه و تطبیق قرار گرفته است. بیان این مطلب ضروری است که این اشعار به دلیل شهرت و فراوانی کاربرد، به صورت ضرب‌المثل در ادب پارسی و عرب به کار برده می‌شوند. ابیات متنبّی برگرفته از کتاب امثال السائره و ابیات فردوسی اشعاری است که در کتاب‌های مختلف و مرتبط با امثال فارسی آورده شده است. در واکاوی باورهای این دو سرایندۀ برجسته، در مورد روزگار و جهان با نمونه‌های فراوانی از هم‌اندیشی و هم‌گرایی برمی‌خوریم. که بخشی از آن نشان از اندیشه‌ها و تجربه‌های زیستی مشترک است و بخشی دیگر متأثر از آموزه‌های مشترک دینی و اعتقادی است، که به همسویی دو جهان‌بینی منجر شده است.