نگاهی شکل‌گرایانه به تأثیر فریدون توللی بر مهدی اخوان ثالث

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور دماوند، تهران، ایران

doi
10.71594/lyriclit.2025.1224994
چکیده

در عرصة ادبیات معاصر ایران، فریدون توللی با تأکید بر فرم و دیدگاه‌های فرمالیستی، نقشی مهم در پیشرفت شعر فارسی ایفا کرده است. این تحقیق به روش توصیفی-تحلیلی با تکیه بر آشنایی‌زدایی و فراهنجاری‌های زبانی، به بررسی تأثیر فریدون توللی بر مهدی اخوان ثالث از منظر فرمالیسم می‌پردازد و ارتباطات متنی و زبانی میان این دو شاعر را تحلیل خواهد کرد؛ همچنین با بررسی فراهنجاری‌های گویشی، واژگانی، سبکی و معنایی، ویژگی‌های خاص زبان و فرم آثار این دو شاعر را مشخص می‌کند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد توللی با خلق تصاویری شاعرانه و احساسی، تأثیری بسزا بر اخوان ثالث داشته است و زمینه‌های مشترکی در تکنیک‌‌ها و عناصر زیبایی‌شناختی آثار این دو شاعر وجود دارد. با تکیه بر شواهد متنی و تحلیل‌های فرمالیستی، می‌توان نتیجه گرفت که مهدی اخوان ثالث در خلق جهان شعری خود، تا حدودی تحت تأثیر فریدون توللی قرار داشته و این اثرپذیری، نه در سطح محتوا، بلکه در لایه‌های ساختاری، زبانی و بلاغی قابل تشخیص است؛ امری که اهمیت توللی را در جایگاه یکی از پیشگامان نوگرایی در شعر معاصر فارسی بیش‌ازپیش نمایان می‌سازد.