شمایل‌ها و تشبّه به خدا: تفسیری عرفانی از شعائر در کلیسای ارتدوکس

نویسندگان
doi
چکیده

از آنجا که شعائر و مناسک دینی نخستین امری است که ناظر بیرونی با آن در تماس قرار می گیرد، پژوهشگران مطالعات دینی آن را به منزلة مهم ترین تجلی دین بررسی می کنند. در مسیحیت نیز شعائر و به طور خاص عشای ربانی و تعمید، جایگاه ویژه ای را داراست. در الاهیات ارتدوکس با تفکیک عناصر و مولفه های کلامی از عناصر غیر کلامیِ شعائر، بر اهمیت شمایل ها نیز تأکید خاصی می‌شود. هم‌چنین شمایل ها به منزلة مجلایی برای خداگونگی و تشبّه به خدا، بخشی انفکاک ناپذیر از الاهیات و شعائر کلیسای ارتدوکس به شمار می آیند. در این مقاله کوشش شده تا تفسیر کلیسای ارتدوکس از شمایل ها و کارکرد آنها در مقام نمادهایی با محتوای معنوی بررسی و تبیین شود. هدف اصلی از اجرای شعائر در این کلیسا، تشبّه به خدا و مسیح، و نیل به خداگونگی است. این آموزه در مقام اصل بنیادین الاهیات و عرفان کلیسای ارتدوکس شرقی و وجه افتراق آنها به معنای رسیدن به اتحّاد الهی و دریافت موهبت شباهت الهی است.