ارزیابی بهرهوری آب سیبزمینی در شرایط کمآبیاری با استفاده از رهیافت مدلسازی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد سبزوار، دانشگاه آزاداسلامی، سبزوار، ایران
2 استادیار، مرکز ملی تحقیقات شوری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران
3 استاد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سبزوار، سبزوار، ایران
4 استادیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سبزوار، سبزوار، ایران
5 استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران
doi
https://doi.org/10.71667/sarj.2024.1104105چکیده
این تحقیق بهمنظور ارزيابي عملکرد و بهرهوري آب سيبزميني تحت شرایط کمآبیاری با استفاده از مدل SWAP در قطبهاي عمده سيبزمينيکاري استان خراسان رضوي شامل فریمان، قوچان و گلمکان در سال 1398 به اجرا درآمد. ابتدا توانایی مدل در شبیهسازی شاخص سطح برگ و عملکرد سیبزمینی براساس اندازهگیریهای انجامشده از مزارعِ هر سه منطقه موردارزیابی قرار گرفت. سپس با استفاده از مدل ارزیابیشده، عملکرد و بهرهوری آب سیبزمینی تحت سناریوهای مختلف آبیاری و کمآبیاری شامل آبیاری مرسوم، آبیاری بر اساس 100، 90، 80، 70، 60 و 50 درصد نیاز آبی شبیهسازی شد. نتایج نشان داد که مدل SAWP در تمامی مناطق دارای قدرت خوب (R2>0/89) و دقت بالایی در شبیهسازی شاخص سطح برگ (RMSE<0/73) بود. قدرت و دقت مدل SAWP در شبیهسازی عملکرد (R2=0/96 و RMSE=908/5 kg ha-1) و بهرهوری آب (R2=0/93 و RMSE=0/5 kg m-3) سیبزمینی نیز بهترتیب بالا و قابلقبول بود. همچنین نتایج نشان داد که با کاهش میزان آب مصرفی نسبت به آبیاری کامل تا 50 درصد نیاز آبی، عملکرد سیبزمینی روند کاهشی داشت. میزان کاهش عملکرد بهازای هر یک درصد کاهش در میزان آب آبیاری در قوچان، فریمان و گلمکان بهترتیب 97/255 و 19/120 و 62/78 کیلوگرم در هکتار بهدست آمد. میزان بهرهوری آب نیز با اعمال کمآبیاری تا 50 درصد نیاز آبی در گلمکان و فریمان و تا 90 درصد نیاز آبی در قوچان افزایش یافت. بهطورکلی، با اتخاذ سناریوی کمآبیاری مدیریتشده در سطح 80 درصد نیاز آبی در گلمکان و فریمان و 90 درصد نیاز آبی در قوچان ضمن حفظ عملکرد در حد مطلوب میتوان بهرهوری آب را نسبت به آبیاری کامل بهبود داد.
