ارزیابی فعالیت‌های زیستی ضداکسایشی و ضدباکتریایی عصاره متانولی برگ و گل گیاه خرگل بومی شهرستان بافت در راستای کشاورزی پایدار

نویسندگان

1 گروه میکروبیولوژی، واحد کرمان،دانشگاه آزاد اسلامی،کرمان،ایران

2 دانشیار گروه میکروبیولوژی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان

doi
https://doi.org/10.71667/sarj.2025.1215557
چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی فعالیت‌های ضداکسایشی و ضدباکتریایی، عصاره متانولی برگ و گل گیاه خرگل (Jaubertia aucheri) بومی شهرستان بافت به‌ویژه در راستای توسعه کشاورزی پایدار و کاهش مصرف ترکیبات شیمیایی سنتتیک انجام شد. مواد و روش‌ها: نمونه‌های گیاه خرگل از منطقه بافت جمع‌آوری و پس از خشک‌سازی، عصاره‌گیری با متانول ۹۰٪ به روش ماسراسیون انجام شد. فعالیت ضدباکتریایی عصاره‌ها بر روی سه گونه باکتری Escherichia coli، Listeria monocytogenes و Staphylococcus aureus به روش انتشار چاهک و تعیین MIC ارزیابی گردید. همچنین، توان ضداکسایشی عصاره‌ها با آزمون DPPH و محاسبه IC₅₀ مورد سنجش قرار گرفت. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد هر دو عصاره برگ و گل خرگل اثر ضدباکتریایی وابسته به دوز دارند، به‌گونه‌ای که در غلظت‌های ۴۰ و ۸۰ mg/mL مهار رشد باکتری‌ها به‌طور قابل توجهی مشاهده شد.. MIC برای E. coli و S. aureus برابر 0.15 mg/mL و برای L. monocytogenes برابر 0.3 mg/mL تعیین شد. در آزمون ضداکسایشی، عصاره برگ با IC₅₀ معادل 36.7 mg/mL و عصاره گل با IC₅₀ برابر 57.6 mg/mL توانستند رادیکال آزاد DPPH را مهار کنند؛ به‌طوری‌که عملکرد عصاره گل در غلظت‌های بالا نزدیک به آنتی‌اکسیدان سنتتیک BHT بود. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که گیاه خرگل دارای ظرفیت قابل توجهی برای تولید فرآورده‌های طبیعی با خواص ضدباکتریایی و ضداکسایشی است. این گیاه می‌تواند به‌عنوان منبعی بالقوه در صنایع دارویی و غذایی و همچنین راهکاری مؤثر در ارتقای کشاورزی پایدار مطرح گردد.