ارزیابی عملکرد و اجزای عملکرد گلرنگ (Carthamus tinctorius L.) در کشت مخلوط سری¬های جایگزینی و افزایشی با کلزا (Brassica napus L.) در شرایط کنترل و عدم کنترل علف¬های¬هرز

نویسندگان

1 استاد اکوفیزیولوژی گیاهی، گروه اکولوژی گیاهان زراعی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

2 استاد فیزیولوژی گیاهان زراعی، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران.

3 دانشیار اکولوژی گیاهان زراعی، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران

4 دانشجوی دکتری تخصصی گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز،

5 کارشناسی ارشد فیزیولوژی گیاهان زراعی، گروه اکوفیزولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

doi
https://doi.org/10.71667/sarj.2026.1222132
چکیده

هدف: با توجه به اهمیت فزاینده کشاورزی پایدار و نقش آن در تولید محصولات، هدف از این مطالعه بررسی عملکرد و اجزای عملکرد گیاه گلرنگ در کشت مخلوط با کلزا تحت کنترل و عدم کنترل علف‌های­هرز است . مواد و روش‏ ها : به­منظور ارزیابی عملکرد و اجزای عملکرد گلرنگ در کشت مخلوط با کلزا در شرایط کنترل و عدم کنترل علف­های­هرز، آزمایشی به­صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در شهرستان مراغه در سال زراعی 1394 اجرا گردید. فاکتور اول شامل کنترل علف‏های­هرز در دو سطح و فاکتور دوم الگو‌های مختلف کشت مخلوط در چهار سطح شامل کشت مخلوط جایگزینی گلرنگ و کلزا به­ترتیب با نسبت‌های 50:50 و 100:50 و کشت مخلوط افزایشی گلرنگ و کلزا 100:50، 100:75 و کشت خالص گلرنگ و کلزا درنظر گرفته شد. یافته ‏ها: مقایسه میانگین‌ها نشان داد که بیشترین تعداد دانه در طبق مربوط به ترکیب تیماری کشت مخلوط افزایشی 100:75 با کنترل کامل علف­های­‌هرز بود و کشت خالص گلرنگ در این زمینه اختلاف معنی‌داری نداشت. عملکرد بیولوژیکی نیز تحت تأثیر کنترل علف­های‌هرز و الگوی کشت قرار گرفت؛ به‌طوری‌که تیمار کنترل کامل علف­های‌هرز با 7463 کیلوگرم دارای بیشترین عملکرد و تیمار عدم کنترل علف‌هرز با 6795 کیلوگرم کمترین عملکرد را نشان داد. نتیجه‏ گیری: با توجه به نتایج، در میان الگوهای مختلف کشت گلرنگ-کلزا، بالاترین عملکرد دانه در کشت خالص و کنترل کامل علف‌های ­ هرز به‌دست آمد. به‌طوری‌که کشت مخلوط جایگزینی 50:50 تفاوت معنی‌داری با سایر الگوهای کشت نشان نداد. عملکرد و اجزای عملکرد در گلرنگ تحت تأثیر کشت خالص گلرنگ و تیمار کنترل علف‌های ­ هرز قرار داشتند .