نقش ملاتونین و سلنیوم در افزایش تابآوری و عملکرد لوبیا چیتی در شرایط تنش خشکی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه آگروتکنولوژی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران.
2 استادیار، گروه آگروتکنولوژی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران.
3 دانشیار، گروه علوم باغبانی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران
4 دانشیار بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران
5 استادیار بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران
6 استادیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی یاسوج، یاسوج، ایران
doi
https://doi.org/10.71667/sarj.2026.1228151چکیده
هدف: هدف از این پژوهش بررسی اثرات محلول پاشی سلنیوم و ملاتونین در تاب آوری گیاه لوبیا چیتی در شرایط تنش خشکی در شهرستان اقلید بود. مواد و روشها : این آزمایش به صورت اسپليت فاکتوریل در قالب طرح بلوک ¬ هاي کامل تصادفي در سه تکرار اجرا شد. فاکتور اصلی شامل تنش خشکی در سه سطح 1-بدون تنش (T1) ، 2- تنش متوسط-آبیاری پس از80 میلیمتر ( T2 ) و 3- تنش شدید-آبیاری پس از 100 میلیمتر ( T3 ) تبخیر از تشتک کلاس A ، فاکتور فرعی اول محلول پاشی ملاتونین در سه غلظت صفر، 100 و 200 میکرومولار و فاکتور فرعی دوم محلول ¬ پاشي سلنیوم در دو غلظت صفر و 5 میلیگرم در لیتر از منبع سلنیت سدیم بود. یافته ها: نتایج نشان داد که کاربرد ملاتونین و سلنیوم اثرات تنش خشکی شدید را تعدیل نمود و باعث افزایش همه صفات مورد بررسی در گیاهان تحت تنش شدید آبی و بدون تیمار گردید. در این پژوهش گیاهان تیمار شده با ملاتونین 200 میکرومولار و سلنیوم 5 میلیگرم در لیتر ارتفاع گیاه، وزن تر و خشک، سطح برگ، عملکرد دانه، وزن صد دانه، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت را در مقایسه با گیاهان تحت تنش شدید آبی و بدون کاربرد ملاتونین و سلنیوم را به ترتیب به میزان 7، 31، 19، 9، 53، 22، 17 و 44 درصد افزایش داد. نتیجه گیری: در شرایط تنش شدید آبی، کاربرد ملاتونین با غلظت 200 میکرومولار و سلنیوم 5 میلیگرم در لیتر می تواند یک استراتژی عالی برای کاهش اثرات نامطلوب تنش آبی در کشت لوبیا چیتی در شرایط تنش خشکی در شهرستان اقلید باشد .
