کسب مزیت انطباقی بهواسطۀ راهبری پرتفوی منابع سازمانی: مطالعهای در صنعت ساختمان
نویسندگان
doi
10.22070/cs.2026.21581.1475چکیده
تغییرات شتابان محیطی، چارچوبهای سنتی استراتژی ، مانند مزیت رقابتی پایدار را به چالش کشیده است. مفهوم نوظهور مزیت انطباقی، زیربنای تدوین استراتژیهای پایدار در محیط کنونی است. از دیدگاه منبعمحور، مدیریت پرتفوی منابع، توان انطباقپذیری را ایجاد میکند. این پژوهش تأثیر سه سازوکار سازماندهی، ترکیب و بهرهبرداری از منابع را بر کسب مزیت انطباقی ارزیابی و این مفهوم نوپدید را از جنبۀ سازوکارهای شکلدهندۀ آن تحلیل میکند. این پژوهش پیمایشی، بر مبنای تحلیل دادههای کمّی گردآوریشده از بستر صنعت ساختمان، به انجام رسیده است. جامعۀ آماری این پژوهش شامل آن دسته از شرکتهای ساختمانی است که عضو سندیکای شرکتهای ساختمانی ایران، بهعنوان اصلیترین تشکل صنفی صنعت ساختمان هستند، همچنین فعال بوده و حجم سرمایۀ آنها بیش از 10 میلیارد ریال است. با توجه به قرار گرفتن 470 شرکت در این جامعه آماری، حجم نمونه موردنیاز در سطح خطای 5 درصد، برابر با 212 نمونه است. دادهها بهوسیلۀ توزیع تصادفی پرسشنامه میان اعضای جامعه آماری گردآوری شدهاند و برای تحلیل آنها از تحلیل همبستگی و مدلسازی رگرسیونی در قالب هشت مدل استفادهشده است. مدل نخست به متغیرهای کنترل، مدلهای دوم تا چهارم به تأثیر مستقل سازوکارهای مدیریت منابع بر متغیر وابسته، مدلهای پنجم تا هفتم به تأثیر تلفیق دوتایی سازوکارهای مدیریت منابع بر متغیر وابسته و مدل هشتم به تأثیر توأمان هر سه سازوکار بر متغیر وابسته اختصاص داشتند. نتایج حاصل از مدلهای رگرسیونی نشان میدهد که سازوکار ترکیب، تأثیرگذارترین سازوکار مدیریت منابع برای دستیابی به مزیت انطباقی است. ضرایب تعیین در مدلهای تلفیق دوتایی سازوکارها، مؤید این یافته است، زیرا تلفیق سازوکارهای ترکیب و سازماندهی و ترکیب و بهرهبرداری، قدرت تعیین بیشتری نسبت به تلفیق سازماندهی و بهرهبرداری به ثبت رساندهاند. نتیجۀ مدل هشتم پژوهش نیز تأثیر تعاملی و تقویت شونده هر سه سازوکار بر کسب مزیت انطباقی در جامعۀ آماری پژوهش را تأیید میکند و بر نقش توأمان هر سه سازوکار در شکلگیری مزیت انطباقی تأکید دارد.