زیستسیاست و تولد اردوگاه؛ شکلگیری «حیات برهنه» در نمایشنامهی زادهشده اثر ادوارد باند
نویسندگان
1 گروه زبان، بخش زبانهای خارجی، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران
doi
10.22059/jor.2021.323051.2149چکیده
ادوارد باند ازجمله نویسندگان معاصر انگلستان است که سلطهی سرمایهداری غربی بر جامعهی معاصر و تأثیر سازوکارهای مبتنی بر آن را بر زیست اجتماعی افراد بررسی میکند. از دیدگاه باند، سرمایهداری متأخر و عناصر تشکیلدهندی آن، نظیر فناوری عنانگسیخته و سازمانهای اداری-مالیِ غولآسا، این قدرت را دارند که ساحت زیست اجتماعی افراد را تسخیر کنند. نتیجهی دستاندازیهای این سازوکارها بر زندگی شهروندان نیز ضعیفتر شدن خدمات اجتماعی، تخریب روابط انسانی و تبدیل شدن جامعه به میدانِ خشونت است؛ ازاینرو، باند جامعهی برساخته توسط سرمایهداری متأخر را جامعهای اردوگاهی تصویر میکند که ساکنانش مردمانی بیروح و مردگانی متحرک هستند. او در نمایشنامهی زادهشده جامعهای آخرالزمانی در آینده را به تصویر میکشد که انسانهایی در حال احتضار در جایجای آن گام میزنند و خشونت سراسر آن را فرا گرفته است. دو انگاری «پیکرهای درهمشکسته» و «جامعهی اردوگاهی» مفاهیمی است که جورجو آگامبن، جامعهشناس ایتالیایی، از آنها برای تبارشناسی خود از زیستسیاست غربی بهره میگیرد. از دیدگاه او، دولتهای غربی از دوران یونان باستان تا عصر حاضر زیست طبیعی انسانها را در گسترهی دولتشهر در اختیار خود گرفته و آن را بر اساس امیال و صلاحدید خود دائماً تعریف کردهاند؛ ازاینرو، این پژوهش بر آن است با استفاده از نظریههای آگامبن دربارهی چگونگی شکلگیری زیستسیاست در جامعهی معاصر، مفاهیمی نظیر «حیات برهنه» و «شکلگیری اردوگاه» را در نمایشنامهی زادهشده بررسی کند. نتیجهی این پژوهش حاکی از آن است که سازوکارهای موجود در زیستسیاست غربی عاملِ تولد «اردوگاه» و ایجاد «حیات برهنه» در سطح جامعهی جهانی است.