مروری بر مدل‌سازی تعامل فاکتورهای ارگونومیک و تمرینات اصلاحی در کاهش آسیب‌های مزمن اندام فوقانی در کارگران شیلات

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج

doi
10.71571/pah.2025.1207618
چکیده

زمینه و هدف: مشاغل مرتبط با صنایع شیلاتی، به‌ویژه فرآیندهای پاک‌کردن و فیله‌کردن ماهی، به دلیل حرکات تکراری، وضعیت‌های ثابت و فشارهای موضعی مکرر، با شیوع بالای آسیب‌های مزمن اندام فوقانی مواجه‌اند. هدف این مطالعه مروری، بررسی و مدل‌سازی تعامل بین فاکتورهای ارگونومیک محیط کار و مداخلات مبتنی بر تمرینات اصلاحی به‌منظور کاهش این آسیب‌ها است. روش : این مقاله با رویکرد مروری-تحلیلی و با جستجوی کلیدواژه‌های مرتبط در پایگاه‌های PubMed، Scopus، Web of Science و SID تا سال 2024، مطالعات مرتبط با ارگونومی صنعتی، آسیب‌های اندام فوقانی، و اثر تمرینات اصلاحی در مشاغل تکراری را تحلیل و دسته‌بندی نموده است. همچنین، مدل‌های مفهومی تعامل بین عوامل فیزیکی محیط کار و مداخلات تمرینی بررسی شده‌اند. یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که طراحی ارگونومیک ایستگاه کاری (ارتفاع میز، ابزارهای دستی، زمان‌بندی کار-استراحت) نقش بسزایی در کاهش فشار بر اندام فوقانی دارد. در کنار آن، تمرینات اصلاحی متمرکز بر تقویت عضلات گردن، شانه، ساعد و افزایش دامنه حرکتی مفاصل، می‌تواند بهبود معناداری در کاهش درد، پیشگیری از آسیب‌های تاندونی و افزایش کارایی عضلانی ایجاد کند. بررسی‌ها همچنین حاکی از آن است که ادغام این دو رویکرد، اثربخشی بیشتری نسبت به اجرای مستقل هر یک دارد. نتیجه‌گیری: هم‌افزایی بین بهینه‌سازی ارگونومیک محیط کار و اجرای برنامه‌های تمرینی اصلاحی، می‌تواند مدلی کارآمد برای پیشگیری و کاهش آسیب‌های مزمن اندام فوقانی در کارگران صنایع شیلاتی باشد. پژوهش‌های آینده می‌بایست بر طراحی مدل‌های بومی‌سازی‌شده و ارزیابی بالینی این مداخلات تمرکز نمایند.