هستیشناسی، معرفتشناسی و روششناسی تعریف دین از نگاه توماس لوکمان
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری ادیان و عرفان تطبیقی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 دانشیار، گروه ادیان وعرفان تطبیقی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 استادیار،گروه ادیان و عرفان تطبیقی دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 دانشیار گروه ادیان و عرفان دانشگاه فردوسی مشهد
doi
10.30495/jrs.2022.20790چکیده
لوکمان دین را نظامی معنایی تعریف می کند که انسان را از ماهیت بیولوژیک خود فراتر برده و به کنشگر صحنه ی اجتماعی تبدیل می کند. از آنجاکه درک مبانی فلسفی علم برای فهم و تفسیر دقیق نظریه ها و نتایج پژوهش مهم است و بنیان اندیشه ی محقق و میزان انسجام نظریه او را روشن میکند، در نوشتار حاضر مبانی هستیشناختی، معرفت شناختی و روش شناختی این تعریف بررسی شده است. لوکمان در هستی شناسی موضعی بینابین دارد؛ در این که دین در رابطه بیناذهنی افراد به وجود می آید برساخت گرا و در این که به عنوان نهاد، قدرت کنترل اجتماعی دارد واقعگرا به نظر میرسد. او در معرفتشناسی و روش شناسی، برساختگرا است و معتقد است پدیدارشناسی رهیافتی است که می تواند چارچوبی برای درک مفاهیم و اندازهگیری واقعیت اجتماعی از موضع برساخت گرا به دست بدهد اما در روش میان جامعه شناسی به عنوان علم و پدیدارشناسی به عنوان فلسفه تمایز می نهد و پدیدارشناسی را هم چون زمینه نظری برای اندیشه خویش به کار می گیرد.
