آثار مترتبه بر شمایل‏شكنی در یهودیت، مسیحیت و اسلام

نویسندگان

1 استادیار، گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، مازندران، ایران

2 استادیار، گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، مازندران، ایران

doi
چکیده

هریک از ادیان در بیان اصول و تجلی بخشی به حقایق معنوی از زمینه‏های مختلف هنر چون تصویرگری، جهت پیشبرد اهداف و ارائه عقاید خود استفاده نموده‏اند؛ حال آنکه برخی دیگر، از بیان تصویری پرهیز داشته‏اند. ازین رو نگرش دینی به تصویرگری بر سه قسم شمایلی و غیرشمایلی، و شمایل‏شكنانه قابل ارائه می‏باشد. در دیدگاه غیرشمایلی، مانند پردازش هندسی در اماکن مقدس اسلامی، غالبا هنر با نمادگرایی درآمیخته و از تصویرگری پیكر انسان و حیوان پرهیز می‏گردد. در نگاه شمایل‏شكنانه، نقش تصاویر مقدس، نفی و هرگونه اثر هنری با این مضمون، برخورد و محکوم به نابودی است. پیروزی نهضت شمایل‏شكنی در بیزانس نیز در برابر شمایل دوستان، سبب نتایج متفاوتی در میان طرفداران ادیان ابراهیمی گشته و سرآغاز اتفاقات قابل توجه و معتنابهی در حوزه‏های كلامی و هنری گردید. این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی، به بررسی آثار مترتبه بر نهضت شمایل‏شكنی در ادیان یهودیت، مسیحیت و اسلام می‏پردازد. در پایان مشخص گردید که موضع‏گیری مذهبی نسبت به شمایل‏شكنی در میان یهودیان، سبب محدودشدن هنرهای تجسّمی و مغفول‏ ماندن هنرهای بازنمودی و در مسیحیت موجبات گسترش تزئینات هندسی در كلیسا و اماكن مقدس را فراهم آورد. این مقوله در میان مسلمانان، سبب گسترش هنر اسلامی، به ویژه هنرهای انتزاعی گردید.