فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در حکمت عرفانی بحث از ماهیت زبان به نحو مستقل طرح نشده؛ اما با نظر به مباحث اصلی عرفان همچون تجلی و ظهور و اسماء و صفات می‏توان پرسش از حقیقت زبان را به میان آورد. تمامی عوالم و موجودات وبه طور کلی هر آنچه هست تجلی خدایند؛ از این‏رو پدیدار زبان نیز ظهور او و شأنی از شئونات اوست. زبان شأنی «ایجادی» دارد که حقیقت آن با نظر به مراتب و اعتبارات گوناگونی همچون کلام و کلمه، کتاب و قلم، مقام کن و نفس رحمانی، و با توجه به تأویل آیات قرآن در عرفان نظری شرح و تأویل شده است. هر کدام از این اعتبارات جلوه‏ای از جلوات خداوند و مرتبه‏ای از کلام اویند. و ظهورِ وجود را در مراتب گوناگون نشان می‏دهند. کلام اولاً و بالذات متعلق به خداست و ثانیاً و بالعرض موجودات دیگر بهره‏ای از آن دارند. نطق نیز حقیقتی وجودی در عالم است که به تجلی حق بازمی‏گردد. حقیقت زبان صورت فعلیِ «به ظهورآوری» است که موجودات را به پیدایی می‏آورد.