بازخوانی شخصیت و رسالت حضرت ابراهیم در قرآن و تلمود: تطبیق مفاهیم و اختلافات الهیاتی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مطالعات تطبیقی ادیان (الهیات مسیحی)، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران

2 رئیس گروه ادیان ابراهیمی در دانشگاه ادیان و مذاهب قم.

3 استادیار گروه حقوق و فقه مقارن، دانشکدۀ مذاهب اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران

doi
چکیده

این پژوهش به تحلیل تطبیقی روایات مرتبط با حضرت ابراهیم در قرآن کریم و سنت یهودی می‌پردازد و بر این نکته تأکید دارد که قرآن، به‌عنوان متنی وحیانی و مستقل، در بازنمایی شخصیت حضرت ابراهیم به‌طور بنیادین از سنت‌های تلمودی و توراتی متمایز است. در حالی که روایت تورات از ابراهیم عمدتاً او را به‌عنوان پدر قوم اسرائیل و حامل عهد الهی برای نسل خاصی معرفی می‌کند، قرآن کریم او را به‌عنوان پیشوای یکتاپرستی جهانی مطرح می‌سازد که رسالتش فراتر از مرزهای قومی است. این تفاوت‌ها تا حدزیادی به سنت تلمودی بازمی‌گردد که با ارائه تفاسیر و روایات تکمیلی، بنیان‌گذار اختلافات محوری میان قرآن و تورات در روایت داستان ابراهیم است.تلمودبا تمرکز بر جنبه‌های قومی و آیینی، روایتی خاص از ابراهیم ارائه می‌دهد که در تقابل با رویکرد جهانی قرآن قرار دارد. در قرآن، ابراهیم نه‌تنها به‌عنوان پیامبری مطیع، بلکه به‌عنوان مصلحی اجتماعی و مبارزی علیه شرک و بت‌پرستی جلوه‌گر می‌شود. این پژوهش نشان می‌دهد که قرآن با بازتعریف روایت ابراهیم و حفظ استقلال از تفاسیر تلمودی، بر مفاهیم توحیدی و رسالت جهانی او تأکید دارد. از این‌رو، منشاء اصلی تفاوت میان قرآن و تورات در بازگویی تاریخ ابراهیم،دررویکردتفسیری تلمودریشه داردکه بیشتر بر جنبه‌های قومی و تاریخی تمرکز کرده است