ویژگی‌های سلامت معنوی و شاخص‌های آن از منظر دین اسلام

نویسندگان

1 دانشگاه صعنتی کرمانشاه

2 استادیار گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

doi
https://handle.test.datacite.org/10.83078/jrs.2025.1210979
چکیده

سلامت معنوی، به‌عنوان یکی از ارکان چهارگانه سلامت انسان، نقشی بنیادین در معنا بخشیدن به سایر ابعاد سلامت از جمله جسمی، روانی و اجتماعی ایفا می‌کند و در عین حال، زمینه‌ساز رشد فردی، آرامش درونی و انسجام اجتماعی است. علی‌رغم رشد روزافزون مطالعات علمی در این حوزه، همچنان کاستی‌هایی در تعریف جامع، شناسایی شاخص‌ها و ارائه ابزارهای معتبر سنجش سلامت معنوی، به‌ویژه در بستر فرهنگی و دینی کشورهای اسلامی وجود دارد. این مقاله با رویکردی توصیفی‌ـ‌تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع اسلامی، به تبیین چیستی، ابعاد، مراتب و کارکردهای سلامت معنوی می‌پردازد. پرسش اصلی آن است که سلامت معنوی در دیدگاه دینی و چگونه تعریف می‌شود و چه نقش و جایگاهی در حیات انسانی دارد. در پاسخ، این فرضیه مطرح می‌شود که سلامت معنوی پدیده‌ای فطری، چندلایه، هدف‌دار و تعالی‌جویانه است که بر پایه ارتباط اصیل انسان با خداوند، خویشتن، دیگران و طبیعت بنا شده و با قوای ادراکی چون عقل، قلب و هوش معنوی در ارتباطی پویا قرار دارد.