جادوی قدسی در آیین مزدیسنا: تحلیلی از رابطه مناسک، عرفان و منثره
نویسندگان
1 داشجوی دکتری گروه ادیان و عرفان، واحد یادگار امام خمینی شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشیار گروه ادیان و عرفان، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران(نویسنده مسوول)
3 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر، تهران، ایران
doi
https://handle.test.datacite.org/10.83078/jrs.2025.1217375چکیده
در این مقاله، به تحلیل نقش جادوی قدسی در آیین مزدیسنا پرداخته میشود و رابطه آن با مناسک دینی و تجربه عرفانی مورد بررسی قرار میگیرد. با وجود مذمتِ متون اوستایی و پهلوی نسبت به جادو به عنوان ابزار فتنه و تخریب اهریمنی، تحلیل دقیق این متون نشان میدهد که نوعی جادوی مثبت و مقدس -که در اینجا «جادوی قدسی» نامیده میشود- در بطن آیین مزدیسنا جای دارد. این جادو، متکی بر منثرهها (کلام مقدس)، مناسک دینی و سلوک معنوی است و به عنوان ابزاری برای مقابله با نیروهای شر، حفظ نظم الهی (اشه) و تحقق تجربه عرفانی عمل میکند. یافتهها نشان میدهند که در نظام دوگانهانگار مزدیسنا، در مقابل هر قدرت اهریمنی، معادلی مینوی وجود دارد؛ از این رو، جادوی قدسی نه تنها مقبول، بلکه یکی از ابعاد ضروری تجربه دینی و عرفانی است. این مفهوم، از طریق تلفیق مناسک، تجربه عرفانی و قدرت کلام مقدس (منثره)، به تحقق نظم الهی و مقابله با فساد کیهانی منجر میشود. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به متون اوستا و پهلوی (از جمله بندهش، دینکرد، زادسپرم و ارداویرافنامه)، به بازشناسی جادوی قدسی به عنوان یکی از ابعاد اصیل آیین مزدیسنا میپردازد.
