مسیح شناسی در اعتقادنامه نیقیه و امام شناسی در رساله اعتقادات شیخ صدوق

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

2 عضو هیئت علمی دانشگاه علوم و تحقیقات تهران

3 عرفان انجمن حکمت و فلسفه

doi
https://handle.test.datacite.org/10.83078/jrs.2025.1219353
چکیده

اعتقادنامه‌ها در مسیحیت کاملاً جنبۀ رسمی دارند و به وسیلۀ شوراهای عالی کلیسا با اجماع عام آنان تصویب می‌شود، لذا تمام مطالب مندرج در آن واجب‌الاطاعه محسوب شده و مخالفان آن مرتد شناخته می‌شوند. اعتقادنامۀ نیقیه یکی از اولین و مهم‌ترین آنهاست که به دنبال تشکیل شورای نیقیه در سال 325م و به منظور حل و فصل منازعات و مناقشات در خصوص شخصیت و جایگاه عیسی مسیح تصویب شد. در این اعتقادنامه تأکید می‌گردد که مسیح- پسرخدا- مولود است نه مخلوق و هم ذات با پدر است. در مطالعات تطبیقی ادیان و مذاهب، مذهب شیعه از حیث تعالیمش که مبتنی بر محوریت امام است متشابه به مسیحیت از جهت اعتقاد به محوریت عیسی(ع) است. شیخ صدوق که در بین علمای شیعه جایگاه ویژه‌ای دارد دیدگاه‌هایش به لحاظ اهمیت با اعتقادنامه نیقیه قابل قیاس است. او در این رساله، همچون آثار دیگرش به‌خاطر خیل اتهامات و انتساباتی که برخی از دیگر مسلمانان به شیعه اثنی‌عشری وارد می‌کردند به بیان اعتقادات طایفه امامیه می‌پردازد.  او از یک‌سو به جنبۀ فرابشری و از سوی دیگر به جنبۀ بشری امام اشاره می‌کند. در این نوشتار، جایگاه مسیح در اعتقادنامه نیقیه و جایگاه امام در رساله اعتقادات شیخ صدوق به‌طور تطبیقی بررسی می‌گردد.