فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش با هدف تحلیل روش‌شناختی تفسیرهای صهیونیستی از کتاب مقدس و بررسی روایت قرآنی درباره بیت‌المقدس و مفهوم «سرزمین موعود» به نقد گفتمان سیاسی-دینی این بازنمایی‌ها می‌پردازد. صهیونیسم یهودی با استناد به پیمان‌های الهی و وعده‌های توراتی، ادعای ذاتی به سرزمین کنعان را مطرح می‌کند؛ اما مقاله نشان می‌دهد این تفسیرها بر روش‌هایی حرفی، بی‌بافت و ایدئولوژیک استوار است که با اصول هرمنوتیک تاریخی-ادبی و نقد گفتمان ناسازگارند. با بهره‌گیری از رویکردی ترکیبی شامل تحلیل میان‌متنی، نقد روش‌شناختی و تحلیل گفتمان، دو روایت در برابر هم قرار می‌گیرند: نخست، تفسیر صهیونیستی که معنا را در راستای مشروعیت‌بخشی به اشغال سامان می‌دهد؛ دوم، روایت قرآنی که مالکیت سرزمین را شرطی، عدالت‌محور و وابسته به عهد الهی می‌داند. یافته‌ها نشان می‌دهد اختلاف بنیادین صرفاً در محتوای دو متن نیست، بلکه در منطق تولید معنا و شیوه بازتولید قدسی است. قرآن با بازخوانی داستان‌های مشترک ـ از جمله پیمان ابراهیم و سرزمین موعود ـ روایتی جایگزین عرضه می‌کند که چارچوبی اخلاقی و نقدی فعال می‌سازد و در آن، مالکیت سرزمین به مثابه امتیازی الهی، اما مشروط به عدالت و ایمان تعریف می‌شود. این پژوهش با ترکیب نقد تفسیر و تحلیل گفتمان، افقی نو در مطالعات تطبیقی متون مقدس و سیاست دینی می‌گشاید.