واکاوی مفهوم یوگا در متن جاینی یوگاشَتَکه
نویسندگان
1 دانشگاه فردوسی
2 گروه ادیان و عرفان، دانشکده الهیات، دانشگاه فردوسی مشهد
doi
چکیده
یوگا یکی از شش مکتب فلسفی هند و مجموعهای از تمارین جسمی، ذهنی و معنوی است که از هند باستان سرچشمه میگیرد. وجود نظامهای فلسفی متفاوت موجب شکلگیری تفکرات یوگایی مختلف شده است. دین جاین اهمیت زیادی به یوگا به عنوان ابزار رسیدن به رهایی میدهد. هریبدره، مؤلف مهم دین جاین در دوره میانه مکتوبات بسیاری در موضوع یوگا دارد. یکی از این متون مهم یوگاشتکه است. او در این متن یوگا را با ادراک، باور و عمل درست یکی میداند و چون این سه مورد، فرد را به رهایی میرسانند، در نتیجه یوگا نیز برای سالک رهاییآور است. هریبدره سالکان یوگایی را به سه دسته تقسیم میکند که استاد مطابق با ظرفیت هرکدام از آنها، دستوراتی را از متن مقدس به آنها تجویز میکند. سالکان بعد از آن وارد مرحله متعالی یوگا میشوند که برای صعود به آن، روشهایی ارائه میگردد. در این مسیر فرد با موانعی مانند احساس بیعلاقگی و تأثیر اعمال شرورانه گذشته روبرو میشود که باید در عین ثابت قدم و استوار بودن، به معلم متوسل شود. مهمترین مانع آلودگیهای روح یعنی سه حالت ذهنی تعلق، تنفر و جهلاند که بدون زدودن اینها، سالک به یوگا دست نخواهد یافت.
