تعیین پیشران های کلیدی برای زیست پذیری شهری با رویکرد آینده پژوهی (مطالعه موردی: شهر ساری)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه آزاد واحد علوم تحقیقات

2 عضو هیات علمی دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات

doi
چکیده

رشد جمعیت و توسعه قارچ گونه‌ی شهرهای ایران در چند دهه گذشته، محیط‌های شهری کشور را با مشکلات عدیده‌ی اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی روبه‌رو کرده است و در بسیاری از موارد شهرها را از معیارهای زیست‌پذیری دور کرده و وضعیت نامطلوب زیستی را خصوصا در کلانشهرها به‌وجود آورده است. امروزه محققان جهت بهبود وضعیت زندگی و ارتقای جایگاه زیست‌پذیری در شهرها با توجه به عدم توانایی در پیش‌بینی دقیق آینده و همچنین پیچیدگی‌های ناشی از تغییرات روز افزون، از قابلیت‌های دانش نوظهور آینده‌پژوهی بهره برده و آینده پژوهی را وارد بطن فعالیت‌های برنامه‌ریزی و پیش‌بینی تحولات کرده‌اند. برهمین اساس پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی تحلیلی و بهره‌گیری از فنون آینده‌پژوهی در پی تحلیل وضعیت زیست‌پذیری شهر ساری بوده است. جهت نیل به هدف از 45 گویه تأثیرگذار در قالب شاخص‌های (اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی و کالبدی) استفاده شد. بررسی گویه‌ها با استفاده از نرم‌افزار MICMAC نشان داد که 7 گویه به عنوان پیشران‌های اصلی و کلیدی تأثیرگذار مستقیم و غیرمستقیم بر بهبود وضعیت زیست‌پذیری شهری این شهر می‌باشند. سپس این 7 پیشران با وضعیت‌های مختلف جهت ارائه سناریوهای مرتبط به وسیله نرم‌افزار سناریو ویزارد مورد تحلیل قرار گرفت. در این زمینه 4 سناریو باورکردنی و محتمل مورد شناسایی قرار گرفته که از بین آن‌ها سناریوی اول به عنوان سناریوی کاملا مطلوب و سناریو 4 به عنوان سناریو بحرانی در روند زیست‌پذیری شهری شهر ساری در آینده معرفی شد.