فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گنجینه‌های خطی از ذخایر ارزشمند هر ملّتی و تحوّلات فکری در نسخه‌بدل‌ها یکی از نهانگاه‌های حقایق تاریخی هر کشوری است‌. نسخه‌بدل‌ها میدان درگیری و ستیز اِنگاره‌های کاتبان و مصححان‌ هستند. نسخه‌های متعدّد از یک اثر در قلمروهای‌ جغرافیایی متفاوت علاوه بر تحوّلات لغوی متن، نشان‌‌دهنده تغییرات سیاسی و طرزفکر مردم جامعه نیز هستند. قدرت انگاره‌ها به‌ حدّی است که گاه متن را به جهت خلاف انتظار نویسنده می‌‌چرخانند. بر این اساس می‌توان گفت که همۀ متون دستخوش تأثیرات سلیقه‌ای کاتبان و مصححان هستند؛ امّا از میان آن‌ها متون جریان‌ساز، گفتمان-ساز و دارای اقبال عام و فراگیر بیشتر در معرض تغییرات و تصرّفات بوده‌اند. در اثری همچون شاهنامه که عمری برای تصحیح آن صرف شده‌است اختلافات نسخه‌شناختی تا به حدّی است که گاه مسلّمات، باورها و پیش‌فرض‌های ذهنی؛ دستخوش شکّ و تردید شده و کشمکش و چالش بر سر حذف، الحاق، تقدّم و تأخّر ابیات، به اعتبار رنگ‌بندی‌های فکری-عقیدتی را سبب می‌شود. این پژوهش در یک مقدمه و دو گفتار در پی آن است که قلمرو فکری و انگاره مصححان و کاتبان را در این زمینه بررسی، واکاوی و تحلیل نماید.