معرفی و بررسی ویژگیهای سبکی نسخۀ خطی«مفتاحالاسرار» در شرح گلشن راز شیخ محمود شبستری
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران
2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران.
3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران.
doi
چکیده
معرفی و بررسی نسخههایخطی که بخشی از هویت تاریخی، فرهنگیو ادبی کشور است برای رسیدن به آیندهای بهتر، سودمند و ضروری بهنظر میرسد. یکی ازاین نسخههایخطی،«مفتاحالاسرار» شرح منظوم گلشنراز شبستری است که شیخرشیدالدینبیدوازی، از مشایخ سلسلۀعرفانیذهبیه،درسال863 ه.ق آنرا سرودهاست. درحالحاضر تنها یکنسخه ازیناثر موجوداست که درسال1096ه.ق بهخط میرزینالعابدینبنمیرمعضالدین(معزالدین)کاشانی رونویسی شده است و اکنون درکتابخانۀ حوزۀعلمیۀ حضرتولیعصر(عج) شیراز نگهداری میشود. دراین پژوهش، نسخۀخطی مفتاحالاسرار معرفی میگردد و به برخی از ویژگیهای سبکی آن اشاره میشود. یافتههای اینپژوهش که بهروش اسنادی_توصیفی و برپایۀ مطالعاتکتابخانهای انجام شده، نشانمیدهد که شیخرشیدالدین، مفتاحالاسرار را بروزن گلشنراز و با همان سبک سروده و برای شرح ابیات آن از اعتقادات شیعیاثنیعشری خود بهرهگرفتهاست. سبک مفتاحالاسرار، عراقیاست که گاه بهسبکخراسانی متمایل میشود. شیخرشیدالدین از میان سخنوران پیشین، بیشاز همه به نظامیو سعدی توجهداشتهاست. وی متأثراز سبک شبستری، در شرح و توضیح مطالب، به آیهای از قرآن و یا حدیث استنادمیکند. ازینجهت، آرایۀ تضمین، بیشترین بسامد را نسبت به دیگر آرایههایادبی داراست. ازنظر نسخهنویسی، وجود غلطهایاملایی و یکدست نبودن شیوۀکتابت، نشاندهندۀ کمبهره بودن کاتب از سواد کافیاست.
