بررسی انتقادی نسخه های خطّی و ویژگی های مکاتبات علّامی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه قم، قم، ایران

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه قم، قم، ایران (نویسندۀ مسئول)

doi
چکیده

دستیابی به اطلاعاتی گسترده در مورد نسخه های خطیِ یک اثر ناشناخته یا کمتر شناخته شده، نخستین گام در پیش زمینه های تصحیح محسوب می شود. در مورد نسخه های خطی از «مکاتبات علامی» یا «انشاء ابوالفضل» که مجموعۀ منشآت ابوالفضل علامی، وزیر اکبر شاه گورگانی هند را در بر می گیرد، به رغم اهمیت فوق العادۀ این مکتوبات، هنوز تحقیقی جامع صورت نپذیرفته است . از این منشآت که به همّت خواهرزادۀ او  عبدالصمد، پس از درگذشت علّامی گردآوری و تدوین شده، نسخه های خطی بسیاری در ایران و هند یافت می شود که نیازمند بررسی و ارزشگذاری است. دراین مقاله پس از معرفی اصل اثر و بیان اهمیت این نامه ها و فرمان های حکومتی، وتوضیح ضرورت توجّه و تصحیح این مکتوبات، به شناسایی مهم ترین این نُسخ پرداخته شده و پس از بررسی انتقادی نسبت به زیاده و نقصان در برخی نسخه ها، دلایل اولویت داشتن برخی از این نسخ ،تبیین شده است. همچنین در مقایسۀ نسخه های این اثر با یکدیگر، معلوم می شود که کدام یک حاوی تعداد بیشتری از نامه های مکتوب علّامی بوده و یا افتادگی ها در کدام نُسخ بیشتراست.