جایگاه تاریخ نزد سه تن از اندیشمندان عرب معاصر محمد عابد جابری، محمد ارکون و محمد طالبی

نویسندگان

1  دانش آموخته دکتری علوم سیاسی گرایش اندیشه سیاسی ، دانشکده علوم سیاسی ، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد، تهران ، ایران

doi
چکیده

محمد ارکون نقد سنت را پیش شرط آزادی واقعی مسلمانان قلمداد می‌کند و محمد عابد الجابری آن را بحران نوآوری می‌داند که نمی‌توان آن را حل نمود، مگر با بازخوانی انتقادی و امروزین سنت ما. الجابری مقصود خود از سنت را اینچنین بیان می‌کند: منظور از سنت به همان سان که در گفتمان نهضت عربی نوین و معاصر مشخص است، همان عقیده و شریعت، زبان، ادبیات، هنر، کلام، فلسفه، تصوف و… البته پیش از عصر انحطاط است.سنت اسلامی در دید عابد الجابری عبارت است از: مجموعه‌ای عقاید، قانون‌گذاری و دانش‌هایی که در زبانی بیان و قالب‌بندی می‌شوند که در عصر تدوین (سه قرن نخست هجری) و پس از آن نوشته شده‌اند که با برپایی امپراتوری عثمانی در قرن دهم آخرین نمودهای آن از حرکت باز ایستاد و بر ساحل نشست.ارکون به پژوهش‌های آنترپولوژی معاصر استناد می‌کند تا مفهوم سنت و درون‌مایه آن را مشخص کند. اما به‌ اعتقاد محمد طالبی رابطه‌ی‌ دین‌ و سیاست‌ یکی‌ از چهار موضوع‌ اصلی‌ مربوط‌ به‌ اسلام‌ دوران‌ ماست‌. دیگر موضوعات‌ عبارت‌اند از: تفسیر قرآن‌ و سنت‌، معرفت‌ دینی‌ و بحث‌ و گفت‌وگوی‌ دینی‌. با این‌ حال‌ به‌ نظر می‌رسد که‌ بحث‌ و گفت‌وگو برجسته‌ترین‌ موضوع‌ در آثار طالبی‌ است؛ چه‌ گفت‌وگوی‌ درونی‌ اسلام‌ و چه‌ گفت‌وگوی‌ اسلام‌ با دیگر ادیان‌.روش تحقیق مذکورتاریخی است.