مطالعه دوز پایین سیلیمارین آسیب‌های التهابی در کولیت ناشی از TNBS در موش‌ صحرائی

نویسندگان

1 گروه پاتولوژی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی زنجان، زنجان، ایران.

2 گروه فیزیولوژی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران.

3 گروه فارماکولوژی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی زنجان، زنجان، ایران.

4 گروه فیزیولوژی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران.

5 گروه ایمونولوژی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران.

doi
https://doi.org/10.82311/qjaphd.2025.1220412
چکیده

زمینه و هدف: بیماری التهابی روده (inflammatory Bowel Disease, IBD)، یک بیماری التهابی مزمن با دوره‌های عود و بهبودی دستگاه گوارش است. عوامل ضدالتهاب و آنتی‌اکسیدان مختلفی در این بیماری مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. این پژوهش به بررسی اثر سیلیمارین (ماده موثره گیاه خار مریم) بر ویژگی‌های ماکروسکوپی و هیستوپاتولوژیک و همچنین سطوح فاکتورهای التهابی در کولیت تجربی ناشی از اسید تری‌نیتروبنزن سولفونیک (TNBS) در موش صحرائی می‌پردازد. مواد و روش‌ها: کولیت با تزریق داخل کولونی TNBS در موش‌های نر ویستار القا شد. حیوانات به ۴ گروه تقسیم شدند: کنترل، سیلیمارین با دوز پایین (۵۰ میلی‌گرم/کیلوگرم/روز، داخل صفاقی)، سیلیمارین با دوز بالا (۲۵۰ میلی‌گرم/کیلوگرم/روز، داخل صفاقی) و گروه تیمار شده با دگزامتازون (۱ میلی‌گرم/کیلوگرم/روز، داخل صفاقی). پس از ۷ روز، کولون دیستال برداشته شده و برای مطالعات هیستولوژیک بصورت ماکروسکوپی و میکروسکوپی ارزیابی شد. نشانگرهای التهابی در سلول های لیز شده، با روش الایزا اندازه‌گیری شدند. نتایج: سیلیمارین با دوز پایین، نمرات آسیب ماکروسکوپی و میکروسکوپی کولون را کاهش داد. علاوه بر این سیلیمارین باعث کاهش معنادار در نفوذ نوتروفیل‌ها و کاهش آسیب کولونی، و همچنین کاهش فاکتورهای التهابی کولونی همراه بود. اثرات مفید سیلیمارین با دوز پایین بیش از دگزامتازون بود. نتیجه‌گیری: سیلیمارین اثرات مفیدی بر التهاب در مدل حیوانی کولیت اعمال می‌کند و ممکن است در درمان بیماری‌های التهابی روده مفید باشد.