فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بسیاری از اطلاعات تاریخی، ادبی و اجتماعی ارزشمندی که پژوهشگران بدان استناد می‌کنند، با بررسی نسخ خطی به دست آمده است. در این پژوهش سعی بر آن است که جامع البر والبحر (با توجه به دو نسخۀ مورد استناد) تألیف محمود بن عبدالله نیشابوری، در سدۀ یازدهم هجری قمری معرفی شود. در پژوهش حاضر به روش توصیفی‌تحلیلی سعی شده است ابتدا به توصیف ساختاری و محتوایی دو نسخۀ خطی از کتاب جامع البر والبحر پرداخته و سپس با تحلیل عناصر سبکی، زبانی و موضوعی، جایگاه اثر را در سنت‌های ادبی و عجایب‌نگاری تبیین کرده است. از منظر سطح فکری، مؤلف (محمود بن عبدالله نیشابوری)، نتایج نشان می‌دهد که وی در چارچوب سنت عجایب‌نگاری سدۀ یازدهم هجری می‌اندیشیده است؛ ازاین‌رو از لحاظ سبک فکری، اثر به نثری فنی و آراسته به صناعات ادبی (تشبیه، تضاد، مجاز) نگاشته شده که بیانگر توجه مؤلف به بُعد بلاغی و زیبایی‌شناختی کلام بوده است؛ از لحاظ محتوای فکری، تفکر مؤلف معطوف به ثبت شگفتی‌های (عجایب) قریه‌ها، قلعه‌ها، شهرها، بنادر و جزایر هند بوده است؛ اما در سطح تحلیل جغرافیایی و تاریخی، اطلاعات محمود بن عبدالله نیشابوری اغلب ناقص و غیرجامع بوده و به ژرفای توصیفات مکانی یا علت‌یابی پدیده‌ها نپرداخته است. این امر نشان‌دهندۀ سطحی از تفکر گردآورنده‌محور و پدیده‌نگار است، نه تحلیلی یا نقادانه. درضمن باید یادآور شد که بخش زیادی از این کتاب از لحاظ طبقه‌بندی موضوعی، در گروه «عجایب‌نگاری» قرار می‌گیرد.