خواب و رؤیا ابزاری برای بیان کشف و شهودات عرفانی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مهاباد، استادیار گروه ادبیات فارسی، مهاباد، ایران

2 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مهاباد، کارشناسی ارشد ادبیات فارسی، مهاباد، ایران

doi
چکیده

این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی به بررسی جایگاه و نقش کشف در خواب‌های عرفا پرداخته است. در این بررسی، معنای عام و خاص کشف؛ یعنی رؤیت خدا و درک معانی دنیوی و اخروی مبنا قرار گرفته است. برای نیل به این هدف، خواب‌های عرفا با مضمون کشف، در دو بخش حلّ مسأله و رفع حجاب از دغدغههای ذهنی و کشف وقایع آینده، مطرح و بررسی شدهاند. این بررسی نشان میدهد که یکی از مهمترین کارکردهای خواب عرفا حلّ بسیاری از مسائل و دغدغههای ذهنی آنان بوده است که بیشتر در حوزۀ مسائل دینی و عرفانی هستند. آنها علاوه بر این که این مسائل را از طریق خواب بیان میکردند، از این طریق بر تأثیر گذاری آن بر مخاطبان هم میافزودند؛ چون حل این مسائل در خواب از زبان خدا، پیامبر و مشایخ صوفیه انجام میشده است. علاوه بر حل مسائل در خواب عرفا، مکاشفاتی از نوع الهام مشاهده میشود که از وقایعی که هنوز در واقعیّت اتفاق نیفتاده، خبرمی دهند.