آسیبشناسی بازار تاریخی زنجان و تبیین راهبردهای بازآفرینی بر مبنای شناخت ابعاد اجتماع پذیری عرصه های عمومی
نویسندگان
1 گروه معماری، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایران
2 گروه معماری، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 گروه معماری، واحد شهر قدس، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
4 گروه معمای، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران
doi
چکیده
بازار به عنوان پدیده معماری- شهری، دربرگیرندهی نظام فعالیتی متنوع در مقیاسی وسیع، به دنبال حضور فعال و پویای گروه-های مردمی، بستر مناسبی برای بروز فعالیتهای اجتماعی فراهم میسازد. بازار زنجان به دنبال دگرگونی در الگوهای زندگی معاصر، تغییر ساختارهای شهری، عدم انطباق خواستههای جدید با نظام سنتی، حذف تدریجی فعالیتهای متنوع و کمرنگ شدن رویدادهای اجتماعی فرهنگی، کاهش برخوردهای اجتماعی و تضعیف کیفیت حضور را تجربه میکند. در راستای حل مسئله، پژوهش حاضر با تکیه بر روش تحقیق کیفی، به بازشناسی ابعاد اجتماعپذیری عرصههای عمومی از طریق واکاوی مکتوبات و مستندات علمی و تحلیل دیدگاههای صاحبنظران پرداخته و با انجام مصاحبهای نیمهسازمانیافته با 30 تن از کسبه، چالشهای کنونی بازار زنجان را در ابعاد کالبدی-فضایی، کارکردی-فعالیتی و ادراکی-معنایی شناسایی و راهبردهایی جهت بازآفرینی مصداق موردی تبیین نموده است. نتایج ارزیابی اظهارات گروه شرکتکننده بر اساس تحلیل محتوای عرفی و تلخیصی مبین آن است که بیشترین میزان آسیب متوجه بعد کالبدی-فضایی بازار بوده و دو وجه کارکردی-فعالیتی و ادراکی-معنایی به ترتیب در رتبههای دوم و سوم قرار میگیرند. البته آسیبهای وارده بر ابعاد کارکردی-فعالیتی و ادراکی-معنایی ناشی از آسیب-پذیری جدی بعد کالبدی-فضایی بازار بوده و با افزایش میزان آسیب، دو بعد نامبرده نیز تحت الشعاع قرار میگیرند. در پایان، راهبردهای پیشنهادی در راستای رفع چالشهای اجتماعپذیری بازار مبتنی بر نوع آسیب وارده ارائه گردیده است. انتظار میرود دستاندرکاران حفاظت از میراث تاریخی با کاربست این راهبردها و مناسبسازی شرایط کنونی، امکان حضور فعال کاربران و بروز رفتارها و فعالیتهای اجتماعی آنان را در این عرصه فراهم آورند
