فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سردبیر محترم؛ با توجه به رشد جمعیت افراد مسن و افزایش جمعیت سالمند در ایران، پیش بینی می شود در سال 1410 حدود 25-30 درصد جمعیت ایران سالمند باشد. همچنین با توسعه روش های درمانی جدید در راستای درمان بیماری های مزمن و صعب العلاج، افزایش امید به زندگی و پیشرفت های پزشکی منجر به رشد چشمگیر جمعیت بیماران مزمن شده است. همچنین طول مدتی که بیماران با بیماری های مزمن و صعب العلاج همچون بیماری های قلبی، سرطان و غیره زندگی می کنند افزایش یافته است (1). برآوردها نیز نشان می دهد تا سال 2030 بروز بیماری های مزمن و صعب العلاج در ایران شیوع چشم گیری خواهد داشت، به عنوان مثال بروز سرطان در ایران 35 درصد خواهد بود درحالیکه در جهان 27 درصد تخمین زده شده است (1،2). این بیماران اغلب با علایم جسمی ناپایدار، رنج های فراوان و مشکلات متعدد اجتماعی مواجهند. از این رو از نظر اخلاقی حائز اهمیت است شرایطی برای بیمار فراهم شود که مراحل پایانی زندگی خود را در آرامش سپری کند. به عبارتی شرایط مرگ آرام فراهم شود (3) . همچنین در این مرحله، باید حرمت انسانی بیمار رعایت شود و درمان هایی که برای بیمار انجام می شود متناسب و سودبخش بوده، آزاردهنده نباشد، از انجام درمان های اضافی نیز که برای بیمار حاصلی جز ناراحتی ندارد اجتناب شود و با اتخاذ رویکرد مناسب، صدمه ای متوجه بیمار نشود (4). از این رو مراقبت تسکینی به طور فزاینده ای به یک جزء ضروری از سیستم مراقبت بهداشتی درمانی مدرن، به ویژه در حرفه پرستاری، تبدیل شده است. پرستاران نقش محوری در ارائه مراقبت های جامع به بیماران مبتلا به بیماری های مزمن، تهدیدکننده زندگی یا لاعلاج دارند. در این زمینه، مراقبت تسکینی محدود به مراقبت های پایان عمر نیست، بلکه شامل حمایت های جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی با هدف بهبود کیفیت زندگی بیماران است (5). این بعد از مراقبت، از طریق پیشگیری از رنج کشیدن بیمار، بهبود آن و با شناسایی اولیه و درمان درد و سایر مشکلات جسمی، روانی، معنوی و اجتماعی بیمار، کیفیت زندگی بیمار و خانواده وی را در مواجهه با مشکلات مربوط به بیماری های صعب العلاج ارتقا می دهد (6). درواقع، مراقبت تسکینی از لحظه تشخیص بیماری، در درمان درد و رنج ناشی از بیماری و عوارض حاصل از آن، به بیمار و خانواده اش کمک می کند (7). تاکید این مراقبت بر آن است که افراد مبتلا به این بیماری توجهات جامع تری نیاز دارند، به طوریکه بدون وجود مراقبت های تسکینی، هرگز مراقبت جامعی از بیمار صورت نمی گیرد (8). همچنین این مراقبت در زمان های مختلف برای بیمار کاربرد دارد، از این رو می توان چنین نتیجه گرفت که مراقبت تسکینی، در انحصار زمان خاصی مانند مرحله پایان زندگی نیست و برای همه مراحل دیگر نیز اجرا می گردد (6). علیرغم اینکه دریافت مراقبت تسکینی، حق بیماران و خانواده های آنان است، اغلب پرستاران، آمادگی کافی برای ارائه این نوع مراقبت را ندارند و پرستارانی که این مراقبت را ارائه می کنند، در اقلیت هستند (9). بر اساس برخی مطالعات انجام شده در کشور، حجم کاری بالای پرستاران، محدودیت زمانی، کمبود دانش پرستاران، غلبه مراقبت های روتین پرستاری، فقدان شایستگی در برخی پرستاران، پیچیدگی مفهوم مراقبت تسکینی از مهم ترین موانع ارائه مراقبت تکسینی هستند (10). ولیکن در حال حاضر با وجود اهمیت ارائه مراقبت تسکینی برای بیماران، این مراقبت به یک چالش عمده برای نظام سلامت تبدیل شده است. به طوریکه مطالعات در ایران نشان می دهند مراقبت تسکینی به عنوان یک حلقه گمشده ای است که در مورد انجام آن اقدامات خاصی صورت نگرفته است و در کشور ما دانش موجود در زمینه مراقبت تسکینی به خوبی تبیین نشده است و در برنامه آموزشی مرتبط به رشته پرستاری، لحاظ نشده است. همچنین چارچوب واضح رسمی جهت ارائه مراقبت تسکینی برای پرستاران وجود ندارد و اغلب به طور غیر ساختارمند و غیر رسمی انجام می شود، به نظر می رسد یکی دیگر از دلایل این مشکل، کمبود مطالعات جامع پیرامون این موضوع در کشور باشد که کاربرد استفاده از مفهوم مراقبت تسکینی را برای این مبتلایان را محدود می نماید. این درحالیست که در بخش درمان نیز نیاز مبرم به گسترش مراکز مراقبت تسکینی در انواع مراقبت های پرستاری احساس می شود (9،10). با توجه به تاثیر مراقبت تسکینی در افزایش کیفیت زندگی بیماران در روزهای پایانی زندگی، فراهم نمودن زیرساخت های مناسب جهت مراقبت تسکینی در کشور امری ضروری است و توجه به این مهم بایستی در دستور کار سیاستگذاران سلامت در سطوح مختلف قرار گیرد . همچنین با توجه به نقش پرستاران در ارائه مراقبت در تمام ابعاد، لازم است آموزش مراقبت تسکینی در دوره آموزش دانشگاهی و دوره های بازآموزی بالینی مورد توجه مسئولین آموزشی بیمارستان ها قرار گیرد .