بررسی مبانی قرآنی دیپلماسی انقلابی در اندیشه مقام معظم رهبری و تأثیر آن بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران
نویسندگان
1 گروه علوم سیاسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران
2 گروه علوم سیاسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.
3 گروه علوم سیاسی و روابط بینالملل، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
4 گروه علوم سیاسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران
doi
چکیده
دیپلماسی انقلابی جمهوری اسلامی ایران، بر مبنای اصول قرآنی، آموزههای اسلامی و فقه سیاسی اسلام، چارچوبی متمایز و هویتمحور برای سیاست خارجی کشور ترسیم کرده است. این دیپلماسی در تقابل با نظم سلطهمحور جهانی، با هدف تحقق استقلال، عدالت و دفاع از مظلومان، طراحی شده است. در اندیشه مقام معظم رهبری، سه اصل بنیادین «عزت»، «حکمت» و «مصلحت» بهمنزله اصول راهنمای کلان، مبنای تعیین راهبردهای سیاست خارجی قرار گرفتهاند؛ اصولی که سایر مؤلفهها ازجمله استکبارستیزی، نفی سلطه و حمایت از مستضعفان در پرتو آنها تبیین و تنظیم میشوند. درواقع، این سهگانه راهبردی، معیار سنجش و تعادلبخشی در رفتار خارجی جمهوری اسلامی ایران را فراهم کرده است. این پژوهش از نوع کیفی و نظری بوده و با بهرهگیری از روش توصیفی- تحلیلی و با تکیه بر منابع قرآنی، فقهی و سیاسی، به بررسی مبانی قرآنی دیپلماسی انقلابی و تأثیر آن بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران پرداخته است. سه پرسش اصلی در این زمینه عبارتند از: اول، اصول قرآنی مؤثر بر دیپلماسی انقلابی کداماند؟ دوم، این اصول چگونه در شکلدهی به سیاست خارجی ایران ایفای نقش کردهاند؟ سوم، این نوع دیپلماسی چه تأثیری بر قدرت منطقهای و جایگاه بینالمللی جمهوری اسلامی داشته است؟ فرضیه پژوهش بر آن است که دیپلماسی انقلابی، با اتکاء به مبانی اسلامی، توانسته الگویی فعال، مستقل و مقاوم در برابر تهدیدات بینالمللی ارائه دهد و زمینهساز ارتقای مشروعیت، استقلال و نفوذ منطقهای جمهوری اسلامی ایران گردد. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که این دیپلماسی، با اتکا به اصول قرآنی و فقهی، مدلی متمایز و مؤثر از سیاست خارجی ارائه داده که ضمن حفظ استقلال و هویت اسلامی، به تقویت نفوذ منطقهای، افزایش قدرت نرم، ارتقاء مشروعیت بینالمللی و شکلدهی به نظم چندقطبی در سطح جهانی کمک کرده است.
