فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اهمیت ژئواستراتژیک و ژئواکونومیک منطقه خاورمیانه و خلیج‌فارس، سبب شده تا کشورهای زیادی تلاش جدی جهت حضور و تأمین منافع خود در این منطقه داشته باشند. این منطقه یکی از مجموعه‌های امنیتی است که امنیت دولت‌ها و نظم امنیتی آن درپی وقوع تحولات عربی دستخوش تغییر شد. در این راستا، تحقیق حاضر به روش توصیفی- تحلیلی درصدد پاسخ به این پرسش بود که دلایل راهبردی و درازمدت ایران در گسیل کردن نیروهای نیابتی در خاورمیانه چیست؟ و آیا با وجود مشکلات شدید اقتصادی کشور، این نوع حمایت قابل توجیح است؟ و فواید و مضرات هزینه حمایت از کشورهای سوریه، لبنان و عراق برای ایران چیست؟ در پاسخ به‌نظر می‌رسد که ایران به‌دنبال ایجاد و حفظ نظم و ثبات در منطقه خاورمیانه بوده و دلایل قابل توجیحی برای گسیل نیروهای نیابتی در خاورمیانه دارد. باوجود این، گرچه در راهبرد جنگ‌های نیابتی، دولت ایران از اعتماد به نفس و جسارت بیشتری برخوردار شده؛ اما رقابت‌های عمیق ژئوپلیتیکی و مذهبی در غرب آسیا هرگز اجازه نداده هیچ دولتی در منطقه به ثبات و آرامش برسد. شکل‌گیری ائتلافی از کشورهای سنّی مذهب منطقه به زعامت عربستان، ناچاراً ایران را وادار به تقابل‌جویی می‌کند. باتوجه به گفتمان انقلابی شیعی حاکم بر نظام ایران و تقابل این گفتمان با دولت‌های اهل سنّت و سلفی منطقه از یک‌سو، و مداخله قدرت‌های فرامنطقه‌ای از سوی دیگر، امنیت ملی ایران با چالش‌هایی مواجه خواهد شد. بنابراین، ایران نباید توانایی‌های منطقه‌ای و بین‌المللی خود را بیش از واقعیت‌های عینی، کارآمد و مؤثر بپندارد. ایران باید تلاش کند در یک راه‌حل اصولی‌تر، زمینه تبدیل شدن همه گروه‌های شبه نظامی به گروه‌ها و احزاب قانونی سیاسی در کشورهای خود را فراهم سازد؛ چنانکه در رابطه با حزب‌الله لبنان تا اندازه زیادی موفق بوده است