پیشران‌ها و پسران‌های همگرایی و واگرایی در ارتباط محیطی جمهوری اسلامی ایران و عراق در محیط منطقه‌ای غرب آسیا در هزاره‌ جدید

نویسندگان

1 گروه علوم سیاسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران

2 گروه علوم سیاسی (گرایش مسائل ایران)، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.

3 گروه علوم سیاسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران

doi
چکیده

از اصلی‌ترین موضوعاتی که از منظر مطالعات استراتژیک، توجه قاطبه تحلیل گران سیستم بین‌الملل در مورد ارتباط محیطی دو کشور ایران و عراق را معطوف به خود نموده، تفسیر ارتباط محیطی پیشران‌ها و پسران‌های همگرایی و واگرایی دو کشور در محیط منطقه‌ای غرب آسیا در هزاره جدید است. سؤال این است که پیشران‌ها و پسران‌های همگرایی و واگرایی در ارتباط محیطی بین ایران و عراق در محیط منطقه‌ای غرب آسیا، متأثر از چه پارامترهایی است؟ به نظر می‌رسد که پیشران‌ها (همگرایی) در قالب مؤلفه‌هایی همچون ژئوپلیتیک، ژئواکونومیک، ژئوکالچر، ژئواستراتژیک، و پسران‌ها (واگرایی) در قالب مؤلفه‌هایی همچون تأثیر قدرت‌های منطقه‌ای- بین‌المللی، و کنش‌های هویتی- مذهبی ناسیونالیسم قابل تفسیر است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی بوده و با روش کیفی و رویکرد توصیفی- تحلیلی و با شیوه‌ کتابخانه‌ای انجام ‌شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که، استراتژی ایران در محیط منطقه‌ای غرب آسیا براساس مؤلفه‌هایی همچون حیطه مفاهمه، حیطه معامله و حیطه مقابله تفسیر می‌شود (ارتباط محیطی با عراق در راستای حیطه مفاهمه قابل تفسیر است). همچنین پیشران‌های مؤثر (همگرایی) با برجسته‌سازی نقش ایران در قالب تئوری قدرت هوشمند در ارتباط محیطی بین ایران و عراق و زیرسویه‌های آن شامل بسیج مردمی و ابتکار عمل نظامی) قابل تفسیر است. پسران‌های مؤثر (واگرایی) در ارتباط محیطی دو کشور نیز در قالب تئوری خوشه‌بندی‌های منطقه‌ای و زیرسویه‌های آن شامل تأثیر قدرت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی، و کنش‌های مذهبی- هویتی) قابل تفسیر است.