سیاست‌پژوهی مفهومی تدابیر سیاسی در سند الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت

نویسندگان

1 استادیار، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران

doi
چکیده

پیشرفت به مفهوم ترقی و رشد همه‌جانبه کیفی جهت رسیدن به جامعه مطلوب و مورد نظر است که توأم با معنویت و متکی بر فرهنگ، نضج یافته است. الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت عبارت است از مجموعه‌ای از اصول، ارزش‌ها، قواعد، سازوکارها، روش‌ها، تدابیر، فرایندها، ساختارها، نهاده، نیروی انسانی و منابعی که ایجاد تحول و پیشرفت در جمهوری اسلامی ایران به جهت تحقق جامعه اسلامی را طراحی، سازماندهی و پیاده‌سازی می‌کند. هدف پژوهش حاضر شناسایی کلان مضامین تدابیر سیاسی الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت به منظور آگاهی و تسهیل سازوکار تحقق جامعه مطلوب است که با روش تحلیل مضمون انجام شده است. بررسی 13 تدبیر سیاسی موجود در الگو، شبکه‌ای از مضامین در پیرامون مفهوم محوری «تدبیر سیاسی» به دست می‌دهد؛ به گونه‌ای که در این شبکه، «تدابیر سیاسی» پنج مضمون فراگیر سیاست اقتصادی، سیاست اجتماعی، سیاست فرهنگی، سیاست حکمرانی و بین‌الملل دسته‌بندی شد. به نظر می‌رسد افزایش سرمایه اجتماعی به عنوان یکی از مضامین سیاست اجتماعی توسعه در نتیجه گسترش مشارکت مردم و نخبگان در نظام تصمیم‌سازی کشور قابل دستیابی خواهد بود و این مهم از طریق سیاست‌های حکمرانی مانند واگذاری مسئولیت‌های غیرحاکمیتی به مردم از سویی و نظرخواهی از مراکز علمی و معتبر با هدف نقد علمی سیاست‌ها و برنامه‌ها امکان‌پذیر باشد. نقد سیاست‌ها و برنامه‌ها فی‌نفسه به دنبال خود اصلاح ساختارها و قوانین را به دنبال خواهد داشت که به دنبال تخصصی شدن ساختارها و استقلال ساختارها قابل دستیابی خواهد بود. پیامد مستقیم اصلاح ساختارها جلوگیری از قواعد فسادساخت خواهد بود؛ چراکه نظارت و پیگیری منافع عمومی را به صورتی شفاف امکان‌پذیر ساخته و امکان برخورد با مفسدین را فراهم می‌سازد. توجه به شفافیت کافی است تا کارآمدی سیستم‌ها در عمل به عدالت و پاسخگو بودن فراهم شود. جامعه‌ای که در آن ساختارهای کارآمد پاسخگو به وجود آیند، خودبه‌خود به سمت افزایش سرمایه اجتماعی گام برخواهد داشت و نتیجه نهایی آن صداقت، درستکاری و وفاداری است که مطلوب جامعه مردم سالار دینی است.