شناسایی و دسته بندی مشکلات بازاریابی داروهای گیاهی از منظر تولیدکنندگان، شرکت های پخش دارویی، داروخانه ها و مصرف کنندگان در ایران
نویسندگان
doi
10.18502/mshsj.v9i1.15780چکیده
زمینه و هدف: باوجود افزایش تمایل به مصرف داروهای گیاهی و نگرانی فزاینده مردم در مورد سلامت و نیز افزایش تعداد شرکتهای تولیدکننده و داروخانههای تخصصی داروهای گیاهی هنوز این محصولات از سهم بازار اندکی در بازار داخلی برخوردارند . ازاین رو این تحقیق به دنبال آن است تا با یک رویکرد سیستمی و از مناظر بازیگران فعال در این زنجیره (شرکت های تولیدکننده داروهای گیاهی، شرکت های پخش دارویی، داروخانه ها و مصرف کنندگان ( مشکلات بازاریابی داروهای گیاهی را شناسایی و دستهبندی نموده و راهکارهای اجرایی برای بهبود این مشکلات ارائه دهد. روش پژوهش: تحقیق حاضر ازنظر ماهیت اکتشافی و از نوع تحقیقات کیفی است. جهت شناسایی بهتر مشکلات بازاریابی داروهای گیاهی از مصاحبه های عمیق نیمه ساختاریافته استفاده گردید و با بهره گیری از روش های نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی با افراد مطلع در 14 شرکت تولیدکننده، 13 شرکت پخش دارو، 22 داروخانه و 40 مصرف کننده داروهای گیاهی در سال 1402 مصاحبه انجام شد. برای تجزیه وتحلیل متن مصاحبه ها نیز از روش تحلیل محتوای کمی استفاده شد. یافته ها: مشکلات شناسایی شده در سه بازه زمانی کوتاه مدت، میان مدت و بلندمدت و از منظری دیگر، این مشکلات در سه سطح سازمان، صنعت و کلان قرار دارند. حدود نیمی از مشکلات بازاریابی داروهای گیاهی در سه خانه ماتریس یعنی در خانه های سازمان-میان مدت (16 درصد)، صنعت-کوتاه مدت (15 درصد) و سازمان-کوتاه مدت (14 درصد) قرار دارد. همچنین بر اساس داده های نرمالایز شده حدود نیمی از مشکلات بازاریابی داروهای گیاهی مربوط به موجود نبودن دارو (7/7 درصد )، عدم ویزیت علمی پزشکان (8/6 درصد )، عدم تبلیغات مناسب و کافی (2/6 درصد )، مرجوعی به علت منقضی شدن (5 درصد )، عدم اطمینان به اثربخشی (8/4 درصد )، حاشیه سود و تخفیف کالایی کم (4/4 درصد )، گرانی قیمت (1/4 درصد )، مشکل در وصول مطالبات (6/3 درصد )، تنوع کم محصولات (9/2 درصد ) و زمان تولید طولانی (8/2 درصد ) می باشد. نتیجه گیری: مدیران دولتی میتوانند با کنترل نرخ تورم، تسریع زمان تسویه سازمان های بیمهای و دولتی با شرکت های پخش و کاهش زمان وصول مطالبات و آگاه سازی عمومی نسبت به داروهای گیاهی، مشکلات سطح کلان را مرتفع سازند. در بخش صنعت نیز می توان شرایط ویژهای برای تحقیق، تأمین، تولید و توزیع داروهای گیاهی با ایجاد شرکت های پخش ملی مختص داروهای گیاهی، بهبود تعامل تولیدکنندگان با داروخانهها و ارتباط با مجامع بینالمللی علمی مهیا نمود. در سطح سازمان نیز مدیران می توانند با بهبود محصول، بستهبندی، ویزیت علمی و چاپ مقالات علمی معتبر برای متقاعدسازی پزشکان و مصرفکنندگان به داروهای گیاهی بر بهرهوری خود بیفزایند.