طراحی و تبیین مدل غنی سازی مشاغل با تأکید بر بعد رفتاری کارکنان در سازمان تأمین اجتماعی
نویسندگان
doi
10.18502/mshsj.v7i3.11395چکیده
زمینه و هدف: غنیسازی شغلی به عنوان یکی از تکنیکهای طراحی شغل بر انگیزهبخشی درونشغلی در وظایف و مسئولیتهای شغلی تأکید دارد تا بدین طریق به نتایج رفتاری مطلوب دست یافت. هدف این مطالعه طراحی و تبیین مدل غنیسازی مشاغل با تأکید بر بعد رفتاری کارکنان در سازمان تأمین اجتماعی بوده است. روش پژوهش: روش پژوهش آمیخته و مبتنی بر تحلیل محتوای کیفی و آزمون معادلات ساختاری در بخش کمی بوده است. دادههای کیفی بر اساس مصاحبههای نیمهساختاریافته با روش نمونهگیری هدفمند قضاوتی از ۱۴ نفر (خبره دانشگاهی و مدیران و معاونین تأمین اجتماعی تهران) و داده های کمی مبتنی بر پرسشنامه ۶۶ سؤالی و در طیف لیکرت ۵ گزینهای در میان ۳۲۷ نفر از کارکنان سازمان تأمین اجتماعی تهران با فرمول کوکران و نمونه گیری در دسترس به دست آمد. به منظور تجزیه و تحلیل دادههای کیفی از رویکرد کدگذاری برای تحلیل متن مصاحبهها و از آزمون SEM در نرمافزار 2 Smart PLS جهت سنجش فرضیهها استفاده شد. یافتهها: یافتههای کیفی ناظر بر مؤلفههایی همچون سیاستگذاریهای شغلی (توسعه منابع شغلی ، توسعه ساختار کارمندیابی ، توسعه برند مشاغل ، مدیریت وظایف شغلی)؛ گرایشها به غنیسازی شغلی (غنیسازی در ویژگیهای اصلی شغل ، غنیسازی در ویژگیهای دانشی شغل ، غنیسازی در ویژگیهای اجتماعی شغل) ؛ ادراکات روانشناختی کارکنان از شغل؛ عوامل محیطی (شرایط محیط شغلی ، جو سازمانی، جو تیمی، فرهنگ سازمانی، سبک رهبری)؛ و پاسخهای رفتاری (نگرشها ، عملکرد ، انگیزشی ، رفاه روانشناختی ، رفتاری ، شناختی) ، در ساختار غنیسازی مشاغل بوده است. یافتههای کمی نیز نشان دادند مؤلفههای سیاستگذاریهای شغلی و عوامل محیطی تأثیر به سزایی در پویایی گرایشها به غنیسازی شغلی دارد. همچنین، گرایشها به غنیسازی شغلی هم بهطورمستقیم و هم غیرمستقیم از طریق ادراکات روانشناختی کارکنان توانسته است مؤلفهی پاسخهای رفتاری را متأثر سازد. نتیجهگیری: تأکید پارادایم این پژوهش بر اهمیت نگاه کلگرایانه با قابلیتپویایی به موضوع غنیسازی مشاغل بوده است؛ به گونه ایکه، سازمانهای بیمهای جهت افزایش تحققپذیری غنیسازی مشاغل، نیازمند توجه به ۲ عامل سیاستگذاریهای شغلی و عوامل محیطی درونسازمانی هستند.