فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده: کتاب " دراویش طریقت بکتاشی" نوشته‌ی جان کینگزلی بیرج، اثری بنیادین در حوزه‌ی تاریخ و الهیات طریقت بکتاشیه است که شرحی جامع از منشأ، آموزه‌ها، آیین‌ها و تاریخ نهادی این طریقت ـ به‌ویژه در دوران امپراتوری عثمانی و اوایل قرن بیستم ـ ارائه می‌دهد. از نقاط قوت این اثر می‌توان به بهره‌گیری گسترده از منابع دست‌اول ، بررسی دقیق زمینه‌های سیاسی و اجتماعی و نیز رویکرد متعادل نویسنده در تحلیل باورها و آیین‌های بکتاشی، از جمله بررسی ابعاد اخلاقی، جشن‌ها و پیوندهای این طریقت با تشیع و تسنن، اشاره کرد. با این حال، محدودیت‌هایی نیز در اثر مشاهده می‌شود؛ از جمله دامنه‌ی زمانی و جغرافیایی محدود، که تحولات پس از اوایل قرن بیستم ـ مانند دگرگونی‌های طریقت در آلبانی، جوامع مهاجر و واقعیت‌های سیاسی معاصر ـ را در بر نمی‌گیرد. از منظر روش‌شناختی نیز کتاب بازتاب‌دهنده‌ی رویکردهای علمی زمان خود است و از دیدگاه‌های مردم‌نگارانه، جنسیتی و پسااستعماریِ معاصر بی‌بهره مانده است. در مجموع، اثر بیرج همچنان منبعی بی‌بدیل و پایه‌ای برای مطالعات تاریخی و تطبیقی درباره‌ی بکتاشیه محسوب می‌شود، اما برای درک جامع‌تر از پیچیدگی‌های بکتاشیه‌ی معاصر، باید پژوهش‌های جدیدتر هم مطالعه گردد. کلمات کلیدی: جان کینگزلی بیرج، طریقت بکتاشی، تصوف، علوی بکتاشی