کاربریکوشکهای عصر غزنوی با تکیه بر تاریخ بیهقی
نویسندگان
1 گروه تاریخ و باستان شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران ایران.
doi
https://doi.org/10.82381/mosk.2025.1224171چکیده
بناها و ساختمانهای هر دورۀ تاریخی، بازتابی از هنر، دانش، فناوری، مهارت و سبک زندگی مردمان آن دوره به شمار میروند. در این میان بناهای سلطنتی از قبیل کاخها، کوشکها و ارگها جایگاه ویژه ای دارند، زیرا صاحبان قدرت تلاش میکردند تا با بهرهگیری از آخرین دستاوردهای فناورانه، علمی و هنری، این بناها را به نمادهایی برای نمایش عظمت، شکوه و ماندگاری خود در تاریخ و ذهنها تبدیل کنند. محور کلیدی و مسئلۀ اصلی مقاله حاضر، شناسایی کوشکهای دوران حکومت سلطان محمود (421-387 ه.ق) و سلطان مسعود اول غزنوی (432-421 ه.ق) است که با تکیه بر «تاریخ بیهقی»، به بررسی کاربریهای مختلف آنها پرداخته شود. سؤال اصلی مقاله حاضر این است که کوشکهای عصرغزنوی دارای چه کاربریهایی بودند؟ مقاله با استفاده از روش تاریخی مبتنی بر رویکرد توصیفی- تحلیلی انجام شده است،. یافتهها نشان میدهد که کوشکهای مورد نظر هم نمادی از شکوه سلاطین و دستگاه حکومتی و هم دارای کاربریهای مختلف اداری (تشکیل دیوان)، سیاسی (همانند مراسم به تختنشینی سلطان، بار عام و برپایی خوان)، نظامی (سان دیدن از سپاهیان)، اجتماعی – فرهنگی (برگزاری جشنها)، مذهبی (اقامت سلطان در ماههای شعبان و رمضان، برگزاری مراسم اعیاد فطر و اضحی)، ورزشی (مراسم شکار) و تفریحی (بادهنوشی) بودند.