فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نظام سنتی کشاورزی ایران در جریان اصلاحات ارضی که با محوریت بنه‌ها (واحدهای تولیدی گروهی) عمل می‌کرد، دچار تغییرات گسترده‌ای شد. بنه‌ها به عنوان تشکیلات اجتماعی-اقتصادی نقش مهمی در تولید کشاورزی داشتند، اما پس از اصلاحات ارضی، به دلیل تقسیم زمین‌ها و در برخی موارد عدم تمایل دهقانان به کار گروهی، این ساختار تضعیف شد. بی‌توجهی مقامات به اهمیت بنه‌ها نیز به انحلال آنها سرعت بخشید. از سوی دیگر، ایجاد شرکت‌های سهامی زراعی و تعاونی‌های تولید روستایی با هدف بهبود بهره‌وری کشاورزی موجب تغییرات ساختاری در نظام مالکیت و بهره‌برداری شد. دهقانان حق فروش زمین‌های خود را نداشته و به سهامداران تبدیل شدند. این امر منجر به کاهش مشارکت فعالانه دهقانان در کشاورزی و تشدید نابرابری‌های اجتماعی شد. پژوهش حاضر، مبتنی بر روش تاریخی با رویکرد توصیفی-تحلیلی به واکاوی تأثیر اصلاحات ارضی بر ساختار اجتماعی و طبقاتی روستاهای ایران می‌پردازد. این پژوهش درصدد پاسخ به این پرسش اصلی است که اصلاحات ارضی چه تأثیری بر ساختار اجتماعی و طبقاتی روستاهای ایران گذاشت؟ یافته‌های تحقیق نشان می دهد که درمسئله اصلاحات ارضی،  دگرگون‌سازی روابط سنتی و طبقاتی، احساس محرومیت نسبی وایجاد نارضایتی روستاییان را به همراه داشت. از یک‌سو، این تغییرات موجب وابستگی جدید روستاییان به نهادهای دولتی شد و از سوی دیگر، با تغییر بنیان و ترکیب طبقاتی روستاها، به فروپاشی نظام ارباب- رعیتی، استقلال رعایا، افزایش درآمد دهقانان و بهبود سطح زندگی آنان انجامید، هرچند برخی گروه‌های اجتماعی دچار ناامنی اقتصادی شدند.