فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نشریات زنان در ایران، به‌ویژه در دورۀ قاجار و پهلوی ، نقشی اساسی در آگاهی‌بخشی، ترویج حقوق زنان و تحولات اجتماعی ایفا کرده‌اند. در این میان، نشریۀ «زبان زنان» (اصفهان، ۱۲۹۸ش) و «نامۀ نسوان شرق» (گیلان، ۱۳۰۴ش) از نخستین نشریات مستقل زنان بودند که در دو فضای اجتماعی و فرهنگی متفاوت منتشر شدند.این پژوهش با هدف مقایسۀ دو نشریۀ پیش‌گام در اصفهان و گیلان، صورت گرفته است. این نوشتار می‌کوشد پاسخی برای این پرسش‌ها‌ به دست دهد که چرا «زبان زنان» در مدت کوتاهی متوقف شد؛ درحالی‌که «نامۀ نسوان شرق» توانست فعالیت خود را برای مدتی طولانی‌تر ادامه دهد؟ چه تفاوت‌هایی میان اهداف، محتوای مطالب و رویکردهای این دو نشریه وجود داشت؟ و چگونه شرایط اجتماعی و فرهنگی اصفهان و گیلان بر عملکرد و میزان تأثیرگذاری این دو نشریه اثر گذاشت؟ نتایج تحقیق مبتنی بر روش تاریخی نشان می‌دهد: نشریۀ «زبان زنان» با تأکید بر مطالبات حقوقی وانتقاد از سنت‌های محدودکنندۀ زنان، در فضای محافظه‌کارتر اصفهان، با مخالفت‌های گسترده‌ای مواجه و به‌سرعت تعطیل شد. در مقابل، «نامۀ نسوان شرق» که در محیط اجتماعی بازتر گیلان منتشر می‌شد، با تمرکز بر آموزش، فرهنگ و توانمندسازی زنان، توانست مدت بیشتری به فعالیت خود ادامه دهد. از سوی دیگر ساختار اجتماعی، پذیرش فرهنگی و نوع گفتمان نشریات نقش تعیین‌کننده‌ای در پایداری و موفقیت مطبوعات محلی زنان در تاریخ معاصر ایران داشته است.