نقش غزالی در گسترش و تطور جریان اشعری در عصر سلجوقی

نویسندگان

1 دکترای تاریخ اسلام، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد، واحد یادگار امام(ره) شهرری، تهران

doi
https://doi.org/10.82381/mosk.2026.1224743
چکیده

چکیده به استناد یافته های تحقیق با ظهور غزالی در قلمرو علوم اسلامی، کلام اشعری نیز دچار تحول گردید و تفکرات غزالی نقطۀ محوری در بحث تحولات اشعریان شد. غزالی‌ تمام‌ توان‌ خود را صرف‌ دفاع‌ از‌ مکتب‌ عقل‌ستیز اشاعره کرد. او با شهرت‌ و موقعیت‌ دینی‌ و دنیوی‌ که‌ داشت‌ با طرفداری‌ از این مکتب، بزرگترین‌ ضربه‌ را بر علوم‌ عقلی‌ و خردورزی‌ وارد کرد. او‌ در رأس‌ کسانی‌ قرار دارد که‌ با ترویج‌ کلام اشعری‌ از طرفی‌ و تصوف‌ از طرف‌ دیگر، اسلام‌ را از جهت‌ خرد ستیزی‌ و عقل‌گریزی‌ در سطح پایینی تنزل‌ داد. سیطرة‌ تفکر غزالی و تبعیت پیروان او از افکار اشعری باعث شد تا  نوآوری‌ و حرکت‌ در نسلهای‌ بعدی حالت‌ سنت‌ و جمود ‌یابد و جامعه از اندیشه های عقلی و فلسفی دور ماند. غزالی در سه محور بنیادی یعنی نقش راهبردی، نقش گسترشی و نقش تطوری در راستای پیشبرد اهداف جریان اشعری گام برداشته و با استفاده از ابزارهای علمی باعث گسترش و تطور این جریان گردید. هدف اصلی این پژوهش دستیابی و پاسخ به این پرسش است که نقش غزالی در گسترش و تطور جریان اشعری در عصر سلجوقی چگونه بوده است؟ یافته‌های تحقیق مبتنی بر روش تاریخی است و تلاش خواهد شد با رویکرد توصیفی- تحلیلی و با استفاده از داده های کتابخانه ای به بررسی مباحث پرداخته خواهد شد.