فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با بهره‌گیری از چارچوب «تحلیل لایه‌ای علّی» به بررسی چگونگی بازتولید هویت مخاطب در رسانه‌های اجتماعی می‌پردازد. با رویکرد کیفی–تفسیری و تحلیل داده‌های گردآوری‌شده از ۶۰ پروفایل عمومی در اینستاگرام، ایکس و تیک‌تاک، چهار سطح هویت شامل لایه‌های داده‌ای (لیتانی)، ساختاری–الگوریتمی، گفتمانی و استعاری واکاوی شد. یافته‌ها نشان داد در سطح داده‌ای، هویت به شاخص‌های کمی مانند لایک و فالوور تقلیل می‌یابد؛ در سطح ساختاری، منطق اقتصاد توجه و الگوریتم‌ها مخاطب را به کالایی تبلیغاتی بدل می‌سازند؛ در سطح گفتمانی، کاربران میان برندسازی فردی و کنش جمعی شبکه‌ای در نوسان‌اند؛ و در سطح استعاری، روایت‌هایی چون «فرد سوپراستار» و «قبیله دیجیتال» معناهای فرهنگی هویت را بازتولید می‌کنند. نتایج نشان می‌دهد آینده هویت مخاطب ترکیبی از فردی‌سازی الگوریتمی و جمعی‌سازی فرهنگی است. این یافته‌ها پیامدهایی برای نظریه‌پردازی ارتباطی، سیاست‌گذاری رسانه‌ای و ارتقای سواد رسانه‌ای دارد.