بررسی مفاهیم و مضامین عرفانی مشترک در نهجالبلاغه و حدائق الانوار محمدصادق قومشمی
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد سراب، دانشگاه آزاد اسلامی، سراب، ایران. نویسنده مسئول: Farzane.saeed@gmail.Com
2 هیأت علمی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. Shafieetaban_m@pnu.ac.ir
doi
10.2234/erfan.2023.703042چکیده
نسخۀ خطی حدائق الانوار، رسالۀ مفصّلی در عرفان و توحید، با نثری ساده و مرسل اثر محمدصادق بن محمدباقر قومشمی است که در دورة قاجار می زیسته و اثرش جزو آثار دورة بازگشت ادبی می باشد. مؤلف در فصل اول مقدمه، شرححال خودش را ذکر نموده و کتابش را در هشت حدیقه و هر حدیقه را در چند گلزار و شجره تنظیم نموده است. در این نسخه، مؤلف اشعار و حکایات زیادی از شاعران و نویسندگان دیگر آورده است. حکایتهای حدائق الانوار، نمونهای از ادبیّات داستانی در متون نثر عرفانی فارسی است. نویسنده، در این کتاب مضامین تعلیمی، اخلاقی و عرفانی را به بهترین شکل بیان نموده و از مضامین مشترک با اندیشههای امام علی(ع) در نهجالبلاغه برخوردار است. با توجه به اهمیت تاریخی و ادبی این اثر، نگارنده در این پژوهش بر آن است تا با روش توصیفی – مقایسهای میزان اثرپذیری مفهومی و محتوایی محمدصادق قومشمی را از نهجالبلاغه در آفرینش کتاب حدائق الانوار نمایان سازد و با محوریت مضامین و اندیشههای دینی و اخلاقی به عمدهترین مضامین مشترک این دو کتاب، از جمله تقوا و پرهیزکاری، عدالت و دادورزی، پرهیز از ظلم و ستم و احسان و نیکوکاری بپردازد.
