فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: جنگل‌های مانگرو، منشأ تولید و عرضه کالاها و خدمات وسیعی برای جوامع انسانی هستند. ‏این منابع باارزش، ‌نقش مهمی در ایجاد بستری ‏مناسب برای توسعه فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی ‏در زندگی انسان ‏دارند. بررسی درک جوامع محلی در ارتباط با این خدمات می‌تواند به عنوان راهنمایی برای ‏حفاظت و چگونگی بهره‌برداری از این بوم‌سازگان‌های طبیعی را آشکار کند. بدین‌ ترتیب در پژوهش پیش‌رو، میزان ادراک جوامع محلی از خدمات بوم‌سازگان جنگل‌های مانگرو در ایران ‏ بررسی شد. مواد و روش‌ها: گردآوری داده‌ها به روش پیمایشی و از طریق پرسش‌نامه، مصاحبه و مشاهده انجام ‏شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها و اطلاعات نیز به روش کمی و آزمون‌های آماری توصیفی و استنباطی در نرم‌افزار ‏SPSS v22.0‎‏ انجام گرفت. روایی پژوهش مبتنی‌بر روش‌های سازه و صوری، و پایایی با استفاده از آلفای ‏کرونباخ (92/0= α) محاسبه شد. جامعه آماری پژوهش، جوامع محلی با حجم نمونه برابر با 400 نفر درنظر گرفته شد. نمونه‌گیری به روش خوشه‌ای و با در نظر گرفتن ‏سهم جمعیت هریک از روستاها برای جوامع محلی به روش سیستماتیک و به تفکیک ‏جنسیت زنان و مردان انجام شد. نتایج: ‏34 درصد از معیشت جوامع محلی به‌طور مستقیم به جنگل‌های مانگرو ایران وابسته بودند. بیشتر از ‏‏60 درصد از پاسخ‌دهندگان معتقد بودند که با تخریب این جنگل‌ها، معیشت آن‌ها به خطر می‌افتد. ‏همچنین، ‏مقایسه میانگین درک جوامع محلی از خدمات فرهنگی جنگل‌های ‏مانگرو نشان داد که میزان ‏ادراک جوامع محلی به دلیل وابستگی ‏به ‏جنگل‌های مانگرو در تأمین نیازهای ‏روزانه، و از طرفی، حس تعلق مکانی با زندگی در مجاورت ‏این رویشگاه‌های ‏طبیعی و ارزشمند در سطح قابل‌توجهی است. نتایج ‏اثرگذاری مستقیم یا غیرمستقیمِ ابعاد خدمات فرهنگی نیز نشان داد که ابعاد «حس مکان و الهامات»، «تنوع ‏‏فرهنگی» و «روابط اجتماعی» به طور مشترک، اثرات مثبت و مستقیمی بر جوامع محلی دارند. براین‌اساس، ایجاد آگاهی و افزایش درک ذی‌نفعان‏ از خدمات و حساسیت‌های زیستیِ این ‏رویشگاه‌های طبیعی و ارزشمند، اهمیت زیادی دارند و می‌توانند به حفظ اراضی جنگلی و حفاظت بیشتر از این منابع ارزشمند کمک کنند. نتیجه‌گیری کلی: جنگل‌های مانگرو ایران از مهم‌ترین ثروت‌های طبیعی کشور محسوب می‌شوند که کارکردها و خدمات مختلفی به‌ویژه در ‏ابعاد فرهنگی برای حیات انسان فراهم می‌کنند، بنابراین‏ بررسی شناخت و درک جوامع به‌منظور حفاظت، برنامه‌ریزی و مدیریت ‏آن‌ها، اهمیت زیادی دارد. همچنین، ‏تداوم در بهره‌وری از خدمات بوم‌سازگان‌های جنگلی، مستلزم افزایش ‏مشارکت و درک ذی‌نفعان‏ از این منابع طبیعی است. براین‌اساس با ایجاد آگاهی و افزایش درک ذی‌نفعان‏ از اهمیت و ‏حساسیت‌های زیستی این بوم‌سازگان‌ها می‌توان موجبات بهبود نگرش و تمایلات آن‌ها ‏را نسبت به حفظ جنگل‌های مانگرو و حفاظت بیشتر از این منابع فراهم کرد. واژه‌های کلیدی: آ موزش و آگاهی، جنگل‌ مانگرو، جوامع محلی، خدمات بوم‌سازگان، شاخص‌های ادراکی .