پُربسامدی و جایگاه معناشناختی واژگان «دل» و «عقل» در ادبیات عرفانی ـ اسلامی (بررسی مفاهیم در فارسی و فرانسه)

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان فرانسه دانشگاه علامه طباطبائی، عضو مرکز پژوهش‌های علوم انسانی زبان، ادبیات و تمدن‌ها، دانشگاه بوردو مونتین، فرانسه(Plurielles.u-bordeaux-montaigne.fr) نویسنده مسئول: massumahm@atu.ac.ir

2 استادیار گروه زبان فرانسه و عضو مرکز تحقیقات میان رشته‌ای زبان و ادبیات دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

doi
https://doi.org/10.71502/mysticism.2024.1192924
چکیده

در مقاله حاضر ابتدا به پدیدۀ پربسامدی واژگانی، و سپس به طور خاص به حضور پربسامد دو واژه «دل» و «عقل» در ادبیات عرفانی، در دو حوزۀ مطالعاتی زبان فارسی و فرانسه پرداخته شده است. با توجه به بسامد بالای این دو واژه در متون و منابع زبان‌شناختی عرفانی و نیز زبان عمومی، و با نظر به گستردگی لایه‌های معنایی آن‌ها، و همچنین نقش کلیدی که در درک مفاهیم عرفانی ایفامی‌کنند، جایگاه معناشناختی این دو واژه در دو جامعۀ زبانیِ فارسی و فرانسه برجسته وتحلیل و بررسی شده است: به کمک نگاه تفسیری برخی اندیشمندان حوزه عرفان اسلامی، ارتباطِ معنادار میان جایگاه شناختی این واژگان با پربسامدی‌شان به¬خوبی نشان داده شده-است: پربسامدی می‌تواند نشانه‌ای از جایگاه شناختی پایه‌ای و کلیدی یک واژه در کاربرد آن توسط کاربران یک زبان باشد و می‌تواند پژوهشگر را به سمت معانی جدید هدایت نماید.