اسلوب معادله و تمثیل عرفانی در شعر سنایی و سعدی
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور،تهران،ایران. نویسنده مسئول: mehdi.mohammadi@pnu.ac.ir
2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، تهران،ایران
3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، تهران،ایران
doi
https://doi.org/10.71502/mysticism.2024.1192929چکیده
استفاده از ابزارهای ادبی تنها در جهت تزیین یک اثر ماندارگار نمیباشد؛ بلکه شاعرانِ بزرگ گاهی برخی از آرایههای ادبی را برای تبیینِ بهتر آنچه که در ذهن خلاق خود میپرورند، به کار میگیرند. یکی از این ابزارها «اسلوب معادله» است. شاعر در به کاربردن این اسلوب، تبیین امری غیرمحسوس، پیچیده و تأملبرانگیز به کمک ایجاد تناسب با امری محسوس، ساده، همگانی و تجربه شده را به تصویرمیکشد. در پژوهش حاضر که به شیوه توصیفی-تحلیلی و با استفاده از ابزار کتابخانهای انجام پذیرفته ابتدا به معرفی و مقایسه این صنعت ادبی با صنایع دیگر و بیان ویژگیهای آن و سپس به مقایسه کاربرد اسلوب معادله در شعر سنایی و سعدی پرداختهایم. سؤال اصلی تحقیق حاضر آن است که سعدی و سنایی در بهکارگیری صنعت ادبی اسلوب معادله، چه ظرافتهایی را به کارمیبردند و چه مشابهتهایی در کاربرد این دو شاعر توانا در به کارگیری این صنعت ادبی وجوددارد؟ یافتههای پژوهش نشان میدهد که سنایی بیشتر در اشعاری که عارفانه میباشد از این صنعت ادبی استفاده نموده؛ اما سعدی به دلیل برخورداری از ذهن خلاق استدلالگرای خویش در موضوعات دیگری نیز از این هنر ادبی بهره برده است.